Esculaap4.svg
Cave: notitiae huius paginae nec praescriptiones nec consilia medica sunt.
Morbus Parkinson
Cognitores
Disciplina medica Neurologia
ICD-9 332.0
ICD-10 G20, F02.3
Rationes clinicae
Morbus Parkinson
Morbo Parkinsoni aegrotus anno 1892 pictus.
Pathologia neurodegenerativa
Symptomata Rigor,
tremor
hypokinesia,
Instabilitas posturalis
Therapia pharmacologica

Morbus Parkinson[1] vel Parkinsoni,[2] seu paralysis agitans,[3][2] est frequentia secundus[4] morborum neurodegenerativorum et unus ex morbis corpusculorum Leweyanorum et synucleinopathiarum. Effectus conspicuus neurodegenerativarum mutationum est mors quarundam cellularum in substantia nigra sitarum, in regione medii cerebri quae dopaminum secernit. Causa huius mortis cellularis autem adhuc omnino ignota est. Nimirum homines plerumque amplius sexaginta annos natos symptomata ostendunt, initium sane morbi multos annos antea rendum est. Interim aliae structurae antea affectae, ut apparatus digestorius et etiam bulbus olfactorius, factores causales disputantur.

Non raro videntur cursus morbi similes inter homines. Interdum primo apparent varia symptomata inobservabilia, inter quae sunt hyposmia aut anosmia, insomnia, alvus compressa, depressio vel anxietas animi. Demum accedunt symptomata quae ad motus corporis pertinent. Dignoscitur tum tremoribus praecipue digitorum et manuum, rigore musculorum, tarditate orationis, difficultate in ambulando et vultu imperturbato, personae simili. Ei saepe accedunt dementia aut animi depressio vel symptomata accessoria ut fatigatio, halucinationes visuales, delusiones.

Medicamentis therapia morbi Parkinson magnum momentum habet. Si genera medicamentorum atque doses eorum bene coniungantur, symptomata morbi hoc modo longe mitigentur. Tamen effectus medicamentorum in morbi cursu languescant, quod praecipue in medicamenta, quae restituant deficientias neurotransmissoris dopamini, valeat. Quo fit, ut nonnumquam facultas moviendi cito inter bene (accensa, "AD", Anglice: ON) et male (exstincta, "EX", Anglice OFF) convivant: Fluctuationes AD-EX. Quoque et paupertas motuum, "frigescere" (Anglice: freezing), et motus supra normales (hyperkinesiae, dyskinesiae) denique observentur.

EpidemiologiaRecensere

Morbus est frequentia secundus morborum neurodegenerativum. Anno 1990 vicies quinquies centena milia hominum (2 500 000) afficiebantur morbo Parkinson (praevalentia); Anno 2016 numerus aegrotorum plus quam duplex erat, id est sexagies semel centena milia hominum (6 100 000) [5].

GeneticaRecensere

Apud circiter centesimae de 5 usque ad 20 morbo Parkinson aegrotorum in vicinia genetica alii symptomatibus similes sunt. In anno 1997 mutatio genetica geni alpha-synucleini (SNCA) investigata est[6]. Adhuc loci et geni viginti uno descripta sunt.

Designatio
geni
Locus Genum (Productum) Modus
inhaerendi
Annotationes
PARK1 4q22.1 SNCA (alpha-synucleinum) AD OMIM:163890
PARK2 6q26 PRKN (parkinum) AR OMIM:600116, parkinsonismus iuvenilis familiaris (initium < 40a)
PARK3 2p13 - - OMIM:602404, mutatio maturius initium perficit
PARK4 4p14 SNCA (alpha-synucleinum) AD OMIM:163890
quidam polymorphismi nucleotidi singulares
PARK5 4p13 UCH-L1 AD OMIM:191342
PARK6 1p36.12 PINK2 (PTEN inducta kinasis putativa 2) &
DJ1 (oncogenum)
AR OMIM:605909, duo gena mutata sunt, variatio PARK7
PARK7 1p36.23 DJ1 (oncogenum) AR OMIM:606324, initium maturum
PARK8 12q12 LRRK2 AD OMIM:609007
PARK9 1p36.13 ATP13A2 (ATPasis typi 13A2) AR OMIM:606693; raro; nomen proprium: Syndroma Kufor-Rakeb
PARK10 1p32 EIF2B
(factor initiationis translationis 2B) ?
nondum
determinatus
OMIM:606852; aetatem initio determinat
PARK11 2q37.1 GIGYF2 (proteinum GRB10 interagens 2) AD OMIM:612003
PARK14 22q13.1 (phospholipasis A2) AR OMIM:612953
PARK23 15q22.2 VPS13C AR OMIM:616840, initium maturum
LRP10 14q11.2 proteinum receptorio lipoproteini densitatis parvae relatum AD OMIM:609921, una cum dementia cum corpusculis Leweyanis

Mutationes geneticae SNCARecensere

Anno 1997 primum in geno SNCA mutatio cum morbo Parkinson sociata demonstratur[7]. Adhuc quidam polymorphismi nucleotidi singulares geni SCNA (alpha-synucleini) morbum Parkinson efficiendi descripti sunt[8], ut rs2736990, rs356220, rs356165, rs181489, rs356219, rs11931074, rs2737029.

Pericula probabiliaRecensere

Insomnia non solum signum morbi initiale possit sed ipsa etiam periculum probabile morbi Parkinson constituat[9]. Etiam pericula morborum probabilia cardiovascularium ipsa pericula constituunt[10].

PathologiaRecensere

 
Alpha-synucleinum in corpusculis Leweyanis neuronorum incasorum

Ad huius morbis neurodegenerativae pathologiam pluria neurona perire attinet. Causa pro ista neurodegeneratione aggregatio pathologica proteini alpha-synucleinum non solum in cerebri substantia nigra pars nucleorum basalium sed autem corpus aliis regionibus videatur. Hac de causa morbus Parkinson synucleinopathiarum gregi appositus est.

Hodie putantur non solum structuras nervales interagere sed etiam extranervales.

Corpuscula Leweyana et alpha-synucleinumRecensere

  Commentatio principalis: Corpusculum Leweyanum

Alpha-synucleinum est proteinum praesynapticum locatum, forma cuius mutata, id est phosphorylata, investigatione immunohistochemica tunc in neuronorum cytoplasmate incasorum intra corpuscula Leweyana inveniri potest. Distributio profecto alpha-synucleini notabilis: proteinum phosphorylatum enim ab initio non in substantia nigra inveniri potest, verum in nucleo dorsali nervi vagi et in bulbo olfactorio[11]. Praeterea alpha-synuleinum in plexibus neuronorum stomachi[12] et colo hominis[13] demonstratum est. Ex eo hypothesis irruptionum dualium (Anglice: dual hit hypothesis) ortus morbi Parkinson emanavit. Si alpha-synuclei genum SCNA mutatum est, formae morbi Parkinson geneticae (familiares) oriantur[14]. Nunc putantur, ut diversitates alpha-synucleini cursus synucleinopathiae, ut morbi Parkinson, diversos explicare possint[15].

Nervus vagusRecensere

  Commentatio principalis: Nervus vagus

Nervus vagus suspicionem transmissionis morbi Parkinson attulit. Iter enim inter substantiam nigram et gastrum nervosum exstat. Hoc iter nigro-vagale in morbo Parkinson detrimentum capere videtur[16]. Sub exemplo nervi vagi putari morbum Parkinson per transmissionem internam de systemate digestivo primo in nervum vagum (systema nervosum autonomicum) inde in systema nervosum centrale diffundi[17].

Axis intestinalis et cerebralisRecensere

Non tantum nervos vagos et cerebri partes morbum Parkinson conferunt; at videtur, ut microbioma intestinale quoque per axem intestinalem et cerebralem ad morbum valeant[18]. Effectus in parte per systemata immunitatis et endocrineum concilientur. Suspicantur, ope partitionis generum bactiorum mutatate, itaque auctam permeabilitatem intestinalem oriri, hac de causa pathogeneticis substantiis aditum permittens.

SymptomataRecensere

In morbi Parkinson cursu symptomata multarum formarum oberservantur.

Symptomata habitusRecensere

  • Anterocollis - anteflexio nuchae
  • Camptocormia - anteflexio trunci in planitie sagittali
  • Lateroflexio trunci in planitie frontali

Symptomata motuumRecensere

 
Potestas scribendi minuetur. Hoc exemplum Ioannes Martinus Charcot anno 1879 divulgavit.

Auctores liberorum definitivorum symptomata et rigorem et tremorem et hypokinesiam[19] et instabilitas posturalis afferre solebant. Rigor est firmitas et immobilitas inusitata musculorum. Tremor est motus commeans manus sive bracchii cum frequentia celeriore (circiter 5/s). Hypokinesia motum reducta describit, plerumque vero motuum paupertas invenitur, itaque bradykinesis appellatur. Quartum est instabilitas posturalis, de quo dicitur, si status nec stabilis nec firmus sit, verum ruinae periculum exstat. Qua in re equidem haec symptomtata deesse aut deminuta esse posse non ignoratote aut potius alia addi.

TremorRecensere

  Commentatio principalis: Tremor (symptoma)

Initio tremor, si - saepe - adest, imprimis unilateraliter visibilis est. Frequentia tremoris est 4-6 Hz. Hodie quinque typorum tremoris apud morbum Parkinson, digeruntur[20]:

  • Typus I — tremor in quiescendo
  • Typus II-R — tremor in quiescendo et agendo, cum retardatione
  • Typus II-C — tremor in quiescendo et agendo, sine retardatione
  • Typus III — tremor in agendo
  • Typus IV — tremor in quiescendo et agendo, cum frequentiis alternantibus

Micrographia (scriptura)Recensere

Iam ab morbis initio potestas scribendi diminuitur: symptoma non rarum est scriptura minor, quod (micrographia) nominatum est[21]. Interim investigationibus novioribus duo typi micrographiae distinguitur: micrographia consistens (scriptura perpetuo parva) et micrographia progressiva (scriptura litteris primis normale tum magnitudinis minoris progressivae)[22].

Symptomata systematis nervosi autonomiciRecensere

Iam mature in morbi cursu mutationes systematis nervosi autonomici observantur. Palpitationes cordis, calor, frigus, sudor, perturbationes somni (insomniae et dyssomniae)), digestionis sexualitatisque perturbationes prodire possunt[23].

SudorRecensere

Cum morbo Parkinson propensio aegrotorum ad sudorem quantitate maiore generandum narratur.

Perturbationes somniRecensere

Iam mature, sed rarius, perturbationes somni insomnia vel dyssomnia prodeant, at cum morbi decursu saepius ab aegrotis observantur, praecipue mutationes morium nocturnorum (e. g. verbere vehementer, cadere) inter gradus REM (ROM, somnum Rapidi Oculorum Motus et somniorum).

DigestioRecensere

Mala digestionis per totum tractum gastrointestinalem in multis operibus doca sunt[24]. Exempla malorum sunt dysphagia et gastroparesis. Gastroparesis cum effusione retarda ex ventriculo in 70%-100% observatur. Symptomata eius sunt nausea vomitusque, sensum satietatis praematura. Etiam duritia alvi symptomatibus non motoricis attribuitur.

Constipatio alvi quoque observatur.

Hypotensio orthostaticaRecensere

Reductio fibrarum tenuium nuclei intermediolateralis (IML) status hypotensionis efficere videtur[25].

Symptomata systematis sensoriiRecensere

Formula:Systema sensorium In morbo Parkinson etiam organa sensoria et sensus affecta sunt. In parte perturbationes sensoriae malis mentis appropinquant, per exemplum halucinationes opticae, quae systemati sensorio et functionibus cerebralibus altioribus attribuendae sunt.

VisusRecensere

  Commentatio principalis: Systema visuale

Morbo Parkinson perturbationes visuales et oculorum et tractus visualis frequentius observanur[26].

OdoratioRecensere

Systema olfactorium mature afficitur: circiter viginti annorum ante signa clinica aperta hyposmia vel anosmia observari potest.

Aliae cum morbo Parkinson sociatae perturbationes neurologicae (symptomata non motuum)Recensere

Symptomata non motuum frequentissima sunt malum odorationis, fatigatio, pavor, dysaesthesiae cum doloribus[27]

DoloresRecensere

Centesimae novem aegrotorum symptoma primum dolores demonstrant[28]. In morbi cursu de doloribus duae partes (67.6%) aegrotorum queruntur[29], nimirum hac de causa dimidium aegrotorum analgetica (medicamenta contra dolores) consumit. Hae cum hypostimulatio tum hyperstimulatio systematis dopaminergici convenire possunt, etiamnunc illius non rationem habentes. Saepe aegroti de umerorum doloribus queruntur; at alii dolores et acuti et chronici non raro sunt, ut:

Suspicatur, ut detrimentum celluarum dopaminergicarum nociceptionem (sensum dolorum) augeat[30], quia detrimentum amissio neuronorum conceptum diminutionem quoque gubernationis inhibentis neuronis dopaminergicis significet.

Tractatio multos modos requirat[31], ut

Nausea et vomitusRecensere

Circiter centesimae dies aegrotorum de nausea, pauci de vomitu loquuntur. Non raro nausea usu levodopae observatur, imprimis si medicamenti dosis perrapide aucta est. Licet hic conatum cum domperidono (antagonista contra receptoria D2) fieri, quamquam arrhythmiae cardiales obervari possunt, et cum malo cordis etiam periculum mortis altius est[32].

Mutationes psychicaeRecensere

Cum procedat morbus sic plerumque inter gradum crescentum mutationes psychicae observari poterunt, id sunt per exemplum symptomata depressionis sive dementiae sive psychotica. Momenta quoque habent halucinationes visuales et delusio.

Non modo morbi hi secundarii mortalitatem crescere sinant sed etiam tractationes eorum conectere possint. Weintraub et al. (2016)[33] substantias antipsychoticas singulares mortalitatem magis quam duplicare (Haloperidolum (etiam x 5,1), Olanzapinum, Risperidonum, Quetiapinum) posse demonstraverunt.

Dementia morbi ParkinsonRecensere

In morbi cursu denique symptomata dementiae observari possunt.

HalucinationesRecensere

Halucinationes, imprimis visuales, apud 30% aegrotorum in morbi cursu sentiuntur. Si adsunt, qualitas vitae inhibitur[34]. Genesis earum maiore in parte de neurotransmissoribus non solum dopamino, sed etiam noradrenalino, serotonino, acetylcholino, explicatur.

DelusionesRecensere

Tardius in morbi cursu etiam delusiones observari queant.

DiagnosisRecensere

Criteria Societatis Morbi Motuum (2015)Recensere

Hodie diagnosis secundum criteria supportiva, criteria exclusionis absoluta, velut vexilla rubra facta est[35].

Criteria supportivaRecensere

Criteria exclusionis absolutaRecensere

  • Signa mali functionum cerebellarium certa
  • Motus oculorum sursum deorsumque clare inhibiti
  • Dementia frontotemporalis
  • Symptomata ut in morbo Parkinson membrorum inferiorum plus quam tres annos persistentia
  • Parkinsonismus medicamentorum causa
  • Responsum nullum vel minimus medicamentorum contra morbum Parkinson neglectis dosibus altissimis
  • Symptomata imprimis corticis cerebri, ut aphasia, apraxia progressiva
  • Iconismus functionalis medicus systematis dopaminergici praesynaptici malum non ostendit.
  • Condicio alia symptomatum praesentium

Vexilla rubraRecensere

Notio vexilli rubri certa insignia periculum maius indicare portat:

  • Cursus rapide progressivi cum necessitate sellae rotalis, intra 5 annos ab morbi initio
  • Propagatio symptomatum motoricorum intra 5 annos ab morbi initio
  • Mature dysfunctio bulbaris (mesencephali) cum dysphonia, dysarthria, dysphagia; intra 5 annos ab morbi initio
  • Malum respiratorium inspirationis; vel diurne vel nocte
  • Derelictio autonomica gravis, intra 5 annos ab morbi initio, cum
  • Casus recurrentes, plus quam unum per annum, equilibrio diminuto intra tres annos ab morbi initio
  • Anterocollis (caput prorsum propensum)
  • Signa tractus pyramidalis, non aliter explicabilia
  • Symptomata bilateralia iam ab morbi initio praesentia

Liquor cerebrospinalisRecensere

Liquor cerebrospinalis per punctionem cavi subarachnoidalis (rachicentesem) paratur. Quamquam adhuc liquoris cerebrospinalis examinatio non est pars criteriorum diagnosem faciendi, tamen interdum quique valores assequentes utiles queant. Videntur, ut valores proteini tau et alpha-synucleini, at non amyloidi beta, cursus conspicui pariter morbi Parkinson ostendant cum valores initio minuti, at tardius, nimirum, aucti[36].

ClassificationesRecensere

Propter causam quattuor typi dividuntur:

  • Parkinsonismus idiopathicus sive primarius — huius typi causa secundaria ignota
  • Parkinsonismus hereditarius — cum causa sive contextu genetico
  • Multorum systematum atrophia ("MSA"), Degeneratio corticobasalis
  • Parkinsonismus secundarius — cum causa sive causis aliis, per exemplum: medicamento, tumore

Classificatio Societatis internationalis perturbationum Parkinson motuumque (MDS)Recensere

Morbus Parkinson praecoxRecensere

Societas internationalis perturbationum Parkinson motuumque (MDS) morbum Parkinson praecocem in gradus tres dividi commendavit[37]:

  • occultus (preclinical) — processus neurodegenerativi exorsi sunt sed sine symptomatibus signisque.
  • prodromalis (prodromal) — Symptomata signaque praesentia sed nondum ad morbum definiendum apta
  • apertus (clinical) — diagnosis in praesentia classicorum signorum motuum

Scala Hoehn et YahrRecensere

Anno 1967 medici Margareta Hoehn et Melvinus Yahr divisionem aestimationis gravitatis morbi divulgaverunt[38]. Interim scala amplificata utitur.

Gradus Scala Hoehn et Yahr amplificata
1 Perturbatio unilateralis
1.5 Perturbatio unilateralis atque axialis
2 Perturbatio bilateralis sine debilitatione librae
2.5 Morbus bilateralis cum compensatione ad examen tractus
3 Morbus bilateralis levis ad moderatum sed nonnullum instabilitas posturalis; corporis independente
4 Debilitas gravis; adhuc potentia eundi standive sine auxilio
5 Sella rotale dependens sive in lecto contentum praeter subventum

DifferentiaRecensere

  Commentatio principalis: Differentia (neurologia)#Syndroma Parkinson

De morbo Parkinson alii morbi, syndromae Parkinsonienses atypicales nominata, aspiciendi sunt[39]. Perturbationes cum motibus qui hypokinesiam et rigorem ostendunt sunt synucleopathiae, tauopathiae.

Differentiales diagnoses principalia sunt, per exemplum:

Praeterea syndromae Parkinsonienses per infectionem, venena, metabolismum appareant. Alia mala cum motibus mutatis et rigore et hypokinesia sunt morbus Wilson, morbus Huntington, ataxiae spinocerebellares.

Rationes therapiarumRecensere

 
Therapia pharmacologica morbi Parkinson: L-DOPA, COMT inhibtores, dopamini agonistae, MAO-B inhibitores in usu sunt.

Medicamenta ad motum proferendum emendandumqueRecensere

Notae sunt diversae rationes tractationis pharmacologicae, ex quibus L-DOPA maximum momentum habet.

L-DOPA (laevo-dihydroxy-phenyalaninum)Recensere

L-DOPA semper cum inhibitore DOPA decarboxylasis (benserazidum sive carbidopa) datur. Ad morbum Parkinson tractandum L-DOPA ex omnibus medicamentis simul placidissimum et efficacissimum est. Dosis altior invicem morbi progressui faveat radicalesque liberas formans[40]. Paulo detrimentosiores in utendo sunt inconstantiae effectus. Ab anno 2013 combinatio laevodopae cum carbidopa liberationis retardae nomine IPX066 fabricatur[41].
Incommoda sunt semivita biologica brevis et, in morbi cursu, index therapeuticus decrescens. Ratio applicandi est dosis minima, ut possit.
Effectus adversi sunt dyskinesiae, dystoniae, et diversitates effectuum medicamenti motoricorum[42].

COMT inhibitoresRecensere

  Commentatio principalis: inhibitor catechol-O-methyltransferasis

Pars katabolismi dopamini enzymum catechol-O-methyltransferasis (COMT) in cellulis neuroglialibus imprimis catecholaminorum neurotransmissores frangit. Ad hunc modum inconstantiae effectuum L-DOPAi deminui possunt. Inhibitores catechol-O-methyltransferasis sunt Entacaponum (ENT), Opicaponum (OPC), Tolcaponum (TCP). Opicaponum semel in die (vesperi) sumitur, sed Entacaponum atque Tolcaponum ter.

Dopamini agonistaeRecensere

Dopamini agonistae sunt Apomorphinum, Bromocriptinum, Cabergolinum, Lisuridum, Pergolidum, Piribedilum, Pramipexolum, Ropinirolum, Rotigotinum. Hae substantiae receptorium dopamini D3 stimulant.

MAO-B inhibitoresRecensere

MAO-B (monoaminorum oxidasis B) inhibitores in morbo Parkinson tractando sunt[43] Rasagilinum, Selegilinum atque novius Safinamidum[44].

NMDA antagonistaeRecensere

Receptorii N-Methyl-D-Aspartati (NMDA, glutamati) antagonistae sunt Amantadinum[45] et Budipinum.

AnticholinergicaRecensere

Anticholinergica sunt Biperidenum et Procyclidunum.

Antagonistae receptorii adenosini A2ARecensere

Istradefyllinum prima antagonista receptorii adenosini A2A in usu medico est[46].

Therapiae experimentaRecensere

Adhuc investigatum est anticorpus Prasinezumabum (PRX002)[47].

Stimulatio cerebralis profundaRecensere

Ratio operativa stimulatio cerebralis profunda morbi progressivi consideranda est. Post implantationem neurochirurgicam electrodorum vel in nucleo subthalamico (abbrev. STN) vel in globo pallido interno (GPI) per stimulatione frequentiis altis (100-185 Hz) inhibitio nuclei subthalamici efficitur. De consuetudine stimulatio communiter cum therapia pharmacologica coniuncta est[48].

PhysiotherapiaRecensere

Debilitate et causis aliis periculum cadendi semper aegroto obveniet. Physiotherapia aegrotos ab vulneribus fracturisque custodiat[49].

Cursus morbiRecensere

Morbus Parkinson est morbus neurodegenerativus et progreditur: In cursu detrimenta corporis et mentis amplificant, nimirum pariter mutant symptomata, atque therapia quoque amplificationes has sequatur. Praeterea effectus medicamentorum contra morbum post quosdam annos deminuunt.

Amplificationes mutationum pathologicarumRecensere

Processus pathologici cerebrales, qui propagationem distributionemque corpusculorum Leweyanorum significant, ab parte cerebri inferiori in cortices cerebri, fere continuo fit[50]. Secundum investigationes histologicas pathologia stadia Braak 1-6 progessionis morbi distinguit[51]:

Effectus medicamentorum oralium diminutiRecensere

Nonnumquam post circiter 5-6 annos medicamenta oralia minus virium habent. Primum vita virium pharmacologicarum resident, et vitia morbi ante pillulam proximam apparent. Haec phasis abeundi (Anglice: wearing-off phase) vocatur.

Iterum post annos vacillantes fluctuationes effectuum repentae et graviorum (cum dyskinesiis, incrementum motuum) et minorum (cum debilitatibus), AD-EX (status quasi "accensi" et "exstincti": Anglice: ON-OFF), observari possint.

In summa:

  • Effectus medicamentorum iam ante consumptionem proximam regrediantur.
  • Iam mane, ante consumptionem primam, perturbatio motuum observentur.
  • Perturbationes motuum nocturnae, vel post prandium.
  • Mutata consumptio vel obliviscente detrimentosa effectus perficiat.

Stadium terminaleRecensere

In phasi terminali onus symptomatum non exiguum apparet[52].

Praeventio morbum ParkinsonRecensere

Nonnumquam temptamenta initium progressumque morbi Parkinson plene everti posse emineant. An remedium quoppiam cursum morbi plane rumperet, dubitetur. Quippe quaedam substantiae et mores gratias bonas parim exercere possunt. Nam medicamenta inflammationes supprimentia ut ibuprofenum significanter initium morbi inhibeant[53]. Vitaminum B6[54] ac coenzymum Q10[55] quoque effectus induriarum quosque ostendat. Aliae substantiae plantarum anti-oxidativae impressionem morbi partim terminare possint[56].

Clari homines affectiRecensere

PinacothecaRecensere

Nexus interni

NotaeRecensere

  1. "Morbus Parkinson ... Parkinsonismus secundarius [etc.]": vide G20-G26 apud Stetoskop
  2. 2.0 2.1 "Morbus Parkinsoni": J. J. E. van Everdingen, et A. M. M. Eerenbeemt (2012), Pinkhof Geneeskundig woordenboek, ed. 12a (Houten: Bohn Stafleu Van Loghum).
  3. G. D. Arnaudov (1964), Terminologia medica polyglotta: Latinum-Bulgarski-Russkij-English-Français-Deutsch (Sofia: Editio medicina et physcultura).
  4. post morbum Alzheimerianum
  5. GBD 2016 Parkinson's Disease Collaborators (2018). "Global, regional, and national burden of Parkinson's disease, 1990-2016: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2016". Lancet neurology 17 (11): 939-53 
  6. Coppedè F (2012). "Genetics and epigenetics of Parkinson's disease". ScientificWorldJournal 489830 
  7. Coppedè F. (2012). "Genetics and Epigenetics of Parkinson's Disease". The scientific world journal 
  8. Zhang Y., Shu L. (Oct 2018). "A Comprehensive Analysis of the Association Between SNCA Polymorphisms and the Risk of Parkinson's Disease". Frontiers in molecular neuroscience 11: 391 
  9. Lysen T. S., Darweesh S. K. L., Ikram M. K., Luik A. I., Ikram M. A. (Iul 2019). "Sleep and risk of parkinsonism and Parkinson's disease: a population-based study". Brain 142 (7): 2013-22 
  10. Kummer B. R., Diaz I., Wu X., Aaroe A. E., Chen M. L., Iadecola C., Kamel H., Navi B. B. (4 2019). "Associations between cerebrovascular risk factors and parkinson disease". Annals of neurology 86 (4): 572-81 
  11. Del Tredici K, Rub U, De Vos RA, Bohl JR, Braak H (2002). Where does parkinson disease pathology begin in the brain? J Neuropathol Exp Neurol 61: 413-26. (Unde cerebro pathologia morbi Parkinson suscipit?) (Anglice)
  12. Braak H, De Vos RA, Bohl J, Del Tredici K (2006) Gastic 𝛼-synuclein immunoresctive inclusions in Meissner's and Auerbach's plexuses in cases staged for Parkinson's disease-related brain pathology. Neurosci Lett 396: 67-72.
  13. Shannon KM et al. (2012). 𝛼-synuclein in colonic submucosa in early untreated Parkinson's disease. Mov Disord 27: 709-15.
  14. Rosborough K, Patel N, Kalia LV (2017). "α-Synuclein and Parkinsonism: Updates and Future Perspectives". Curr Neurol Neurosci Rep 17 (4): 31 
  15. Holec S. A. M., Woerman A. L. (Mai 2020). "Evidence of Distinct α-Synuclein Strains Underlying Disease Heterogeneity". Acta neuropathologica 
  16. Anselmi L, Toti L, Bove 1, Hampton J, Travagli RA (2017). "A Nigro-Vagal Pathway Controls Gastric Motility and Is Affected in a Rat Model of Parkinsonism". Gastroenterology 153 (6): 1581-93 
  17. Reichmann H, Brandt MD, Klingelhoefer L (aug 2016). "The nonmotor features of Parkinson's disease: pathophysiology and management advances". Curr Opin Neurol 29 (4): 467-73 
  18. Mulak A., Bonaz B. (Oct volume=21 2015). "Brain-gut-microbiota axis in Parkinson's disease". World journal of gastroenterology (37): 10609-20 
  19. In diversis linguis notio akinesia etiam akinesis usus est. Terminatio "-is" Graeca in textibus Latinis inusitata videtur, et praefixum "a-" absentia cuiusque motus significat. Eo rectius, in morbo Parkinson, de hypokinesia loquere videtur.
  20. Gironell A., Pascual-Sedano B., Aracil I., Marín-Lahoz J., Pagonabarraga J., Kulisevsky J. (2018). "Tremor Types in Parkinson Disease: A Descriptive Study Using a New Classification". Parkinson's disease: doi: 10.1155/2018/4327597 
  21. McLennan JE, Nakano K, Tyler HR, Schwab RS (1972). "Micrographia in Parkinson's disease". J Neurol Sci 15: 141-52 
  22. Pinto S, Velay JL (2015). "Handwriting as a marker for PD progression: a shift in paradigm". Neurodegener Dis Manag: 367-9 
  23. Galvez-Jimenez N, Lugo-Sanchez R, Khan T (2017): Autonomic Issues in Parkinson's Disease, societas internationalis pertubationum Parkinson motuumque (MDS)
  24. Mukherjee A, Biswas A, Das SK (2016). "Gut dysfunction in Parkinson's disease". World J Gastroenterol 22 (25): 5742-52 
  25. Hatsuta H. Takao M., Nakano Y., Nogami A., Uchino A., Sumikura H., Kanemaru K., Arai T., Itoh Y., Murayama S. (2016). "Reduction of Small Fibers of Thoracic Ventral Roots and Neurons of Intermediolateral Nucleus in Parkinson Disease and Dementia with Lewy Bodies". Journal of Parkinson's disease 6 (2): 325-34 
  26. Borm C. D. J. M., Visser F., et al. (Apr 2020). "Seeing Ophthalmologic Problems in Parkinson Disease: Results of a Visual Impairment Questionnaire". Neurology 94 (14): e1539-47 
  27. Barone P, Antonini A, Colosimo C, Marconi R, Morgante L, Avarello TP, Bottacchi E, Cannas A, Ceravolo G, Ceravolo R, Cicarelli G, Gaglio RM, Giglia RM, Iemolo F, Manfredi M, Meco G, Nicoletti A, Pederzoli M, Petrone A, Pisani A, Pontieri FE, Quatrale R, Ramat S, Scala R, Volpe G, Zappulla S, Bentivoglio AR, Stocchi F, Trianni G, Del Dotto P (Nov. 2009). "The PRIAMO study: A multicenter assessment of nonmotor symptoms and their impact on quality of life in Parkinson's disease". Mov Disord 24: 1641-9 
  28. Snider S. R., Fahn S., Isgreen W. P., Cote L. J. (1976). "Primary sensory symptoms in parkinsonism". Neurology 26 (5): 423-9 
  29. Broen M. P., Braaksma M. M., Patijn J., Weber W. E. (4 2012). "Prevalence of pain in Parkinson's disease: a systematic Review using the modified QUADAS tool". Mov Disord 27: 480-4 
  30. Valek L., Auburger G., Tegeder I. (Iun 2019). "Sensory neuropathy and nociception in rodent models of Parkinson's disease". Disease models & mechanism 12 (6): pii: dmm039396 
  31. Rukavina K., Leta V., Sportelli C., Buhidma Y., Duty S., Malcangio M., Ray Chaudhuri K. (Aug 2019). "Pain in Parkinson's disease: new concepts in pathogenesis and treatment". Current opinion in neurology 32 (4): 579-88 
  32. Renoux C, Dell'Aniello S, Khairy P, Marras C, Bugden S, Turin TC, Blais L, Tamim H, Evans C, Steele R, Dormuth C, Ernst P (2016). "Ventricular tachyarrhythmia and sudden cardiac death with domperidone use in Parkinson's disease". Br J Clin Pharmacol 82 (2): 461-72 
  33. Weintraub D. et al. (2016). Association of antipsychotic use with mortality risk in patients with Parkisnon disease. JAMA Neurol 3(5): 535-541
  34. Powell A., Ireland C., Lewis S. J. G. (Mai 2020). "Visual Hallucinations and the Role of Medications in Parkinson's Disease: Triggers, Pathophysiology, and Management". The journal of neuropsychiatry and clinical neurosciences: appineuropsych19110316 
  35. Postuma R. B., Berg D., Stern M., Poewe W., Olanow C. W., Oertel W., Obeso J., Marek K., Litvan I., Lang A. E., et al. (Oct 2015). "MDS clinical diagnostic criteria for Parkinson's disease". Movement disorders 30 (12): 1591-601 
  36. Kang J.-H., Irwin D. J., et al. (Oct 2013). "Association of cerebrospinal fluid β-amyloid 1-42, T-tau, P-tau181, and α-synuclein levels with clinical features of drug-naive patients with early Parkinson disease". JAMA Neurology 70 (10): 1277-87 
  37. Berg D, Postuma RB, Adler CH, Bloem BR, Chan P, et al. (Oct 2015). "MDS research criteria for prodromal Parkinson's disease". Mov Disord 30: 1600-11 
  38. Hoehn M, Yahr M (1967). "Parkinsonism: onset, progression and mortality". Neurology 17 (5): 427–42 
  39. Levin J., Kurz A., Arzberger T., Giese A., Höglinger G. U. (2016). "The Differential Diagnosis and Treatment of Atypical Parkinsonism". Dtsch Arztebl Int 113 (5): 61-9 
  40. Müller T (6 2013). "Detoxification and antioxidative therapy for levodopa-induced neurodegeneration in Parkinson’s disease". Expert Rev Neurother 13: 707-18 
  41. Hauser RA, Hsu A, Kell S, Espay AJ, Sethi K, Stacy M, Ondo W, O'Connell M, Gupta S; IPX066 ADVANCE-PD investigators (2013). "Extended-release carbidopa-levodopa (IPX066) compared with immediate-release carbidopa-levodopa in patients with Parkinson's disease and motor fluctuations: a phase 3 randomised, double-blind trial". Lancet Neurol 12 (4): 346-56 
  42. Stowe R. L., Ives N. J., Clarke C., van Hilten J., Ferreira J., Hawker R. J., Shah L., Wheatley K., Gray R. (Apr 2008). Dopamine agonist therapy in early Parkinson's disease. 16. pp. CD006564 
  43. Schapira A. H. (2011). "Monoamine oxidase B inhibitors for the treatment of Parkinson's disease: a review of symptomatic and potential disease-modifying effects". CNS Drugs 25 (12): 1061-71 
  44. Stocchi F., Arnold G., Onofrj M., Kwiecinski H., Szczudlik A., Thomas A., Bonuccelli U., Van Dijk A., Cattaneo C., Sala P., Fariello R. G.; Safinamide Parkinson's Study Group (2004). "Improvement of motor function in early Parkinson disease by safinamide". Neurology 63 (4): 746-8 
  45. Schwab RS, England AC Jr, Poskanzer DC, Young RR (1969). "Amantadine in the treatment of Parkinson's disease". JAMA 208 (7): 1168-70 
  46. Dungo R., Deeks E. D. (Iun 2013). "Istradefylline: first global approval". Drugs 73 (8): 875-82 
  47. Jankovic J., Goodman I., Safirstein B., Marmon T. K., Schenk D. B., Koller M., Zago W., Ness D. K., Griffith S. G., Grundman M., Soto J., Ostrowitzki S., Boess F. G., Martin-Facklam M., Quinn J. F., Isaacson S. H., Omidvar O., Ellenbogen A., Kinney G. G. (2018). "Safety and Tolerability of Multiple Ascending Doses of PRX002/RG7935, an Anti-α-Synuclein Monoclonal Antibody, in Patients With Parkinson Disease: A Randomized Clinical Trial". JAMA Neurol: doi: 10.1001/jamaneurol.2018.1487 
  48. Muthuraman M., Koirala N., Ciolac D., Pintea B., Glaser M., Groppa S., Tamás G., Groppa S. (2018). "Deep Brain Stimulation and L-DOPA Therapy: Concepts of Action and Clinical Applications in Parkinson's Disease". Frontiers in neurology 9: 711 
  49. ParkinsonNet et societas Batavica physiotherapiae de physiotherapia et morbo Parkinson. (Anglice)
  50. Braak H., Del Tredici K., Rüb U., de Vos R. A., Jansen Steur E. N., Braak E. (Mar-Apr 2003). "Staging of brain pathology related to sporadic Parkinson's disease". Neurobiology of aging 24 (2): 197-211 
  51. Braak H., Del Tredici K., Bratzke H., Hamm-Clement J., Sandmann-Keil D., Rüb U. (Oct 2002). "Staging of the intracerebral inclusion body pathology associated with idiopathic Parkinson's disease (preclinical and clinical stages)". Journal of neurology 249 (Suppl. 3): 1-5 
  52. Higginson I. J., Gao W., Saleem T. Z., Chaudhuri K. R., Burman R., McCrone P., Leigh P. N. (2012). "Symptoms and quality of life in late stage Parkinson syndromes: a longitudinal community study of predictive factors". PLoS one 7 (11): e46327 
  53. Gagne JJ, Power MC (2010). "Anti-inflammatory drugs and risk of Parkinson disease: a meta-analysis". Neurology 74 (12): 995-1002 
  54. de Lau LM, Koudstaal PJ, Witteman JC, Hofman A, Breteler MM (2006). "Dietary folate, vitamin B12, and vitamin B6 and the risk of Parkinson disease". Neurology 67 (2): 315-8 
  55. Shults CW, Oakes D, Kieburtz K, Beal MF, Haas R, Plumb S, Juncos JL, Nutt J, Shoulson I, Carter J, Kompoliti K, Perlmutter JS, Reich S, Stern M, Watts RL, Kurlan R, Molho E, Harrison M, Lew M; Parkinson Study Group (2002). "Effects of coenzyme Q10 in early Parkinson disease: evidence of slowing of the functional decline". Arch Neurol 59 (10): 1541-50 
  56. Sandoval-Avila S, Diaz NF, Gómez-Pinedo U, Canales-Aguirre AA, Gutiérrez-Mercado YK, Padilla-Camberos E, Marquez-Aguirre AL, Díaz-Martínez NE (2016). "Efecto neuroprotector de fitoquímicos en cultivo de neuronas dopaminérgicas". Neurologia S0213-4853 (16): 30077-9  (Hispanice)

Nexus externiRecensere