Berolinum[1] (Theodisce Berlin) est maxima Germaniae urbs et caput Rei publicae foederatae Germaniae et Archidioecesis Berolinensis. Incolarum, Berolinenses vocati, sunt circa 3 500 000. Berolinum et urbs et terra foederalis, in duodecim regiones (Bezirke) divisa, anno 1237 circiter condita est.

Wikidata Berolinum
Res apud Vicidata repertae:
Berolinum: insigne
Berolinum: insigne
Civitas: Germania
Locus: 52°31′0″N 13°23′0″E
Numerus incolarum: 3 755 251
Zona horaria: Central European Standard Time (GMT+1)
Situs interretialis
Nomen officiale: Berlin

Gestio

Praefectus: Kai Wegner
Consilium: Camera legatorum Berolinensis
Procuratio superior: Germania

Coniunctiones urbium

Urbes gemellae: Kiovia

Tabula aut despectus

Berolinum: situs
Berolinum: situs

Urbs opulentissima habet universitates quattuor, odea tria, orchestras symphonicas duas, ecclesias, theatra, scholas, gymnasia, balnea multa. Commercium fit per vias stratas et quidem maximas(en), per ferroviarium, per metropolitanam, per carros omnibus vehi volentibus accommodatos, et vi aut electrica aut petrolei impulsos.

Incolae originis Teutonicae fidem aut nullam aut Christianam sectae Lutheraneae maxima ex parte confitentur; Polonicae, quorum non pauci sunt, Catholicam Romanam; Hebraicae, Iudaicam; Turcicae atque Arabicae, quorum forsitan vel plures, Musulmanicam.

Geographia

recensere
 
Dea Berolina in foro Alexandri (Alexanderplatz) stabat.

Berolinum, in parte Germaniae quae ad orientem solem vergit iacens, 70 circiter chiliometris a Polonia distat. Urbs tota a provincia Brandenburgensi circumdatur. Sita est ad ripas fluviorum Sprehae Hevellaeque inter lacum Moeggelium, lacum Vannium, lacum Tegelium. Colles habet non septem quidem, sed tamen aliquot, quorum altissimus est mons Diaboli Castris Carlottianis-Vilmersdorfio in regione IV, qui mons quasi Testaceus consistit in ruinis urbis bello funditus obrutae. De regionibus vide infra.

Historia

recensere

Fama fert Berolinum auspicia sua ad Arminium referre.[2] Saeculo octavo, tribus Slavonicae omnes Germaniae partes inter Albim et Viadram flumina incolebant. Hevellani autem (qui Germanice Heveller nominantur, Slavonice Havolane) ad ripas Hevellae fluvii habitabant, qui nunc ab indigenis Havel appellatur, quorum oppidum unum erat Brennabor, nostra aetate Brandenburg dictum. Sprevani vero vel vulgo Sprewanen (Slavonice Sprevjane) habitabant ad ripas Sprevae fluvii Berolinensibus nomine Spree dilectissimi. Sprevanorum oppida Spandovium erant et Berolinum, cuius urbis nomen olim Latine Berolina reddebatur. Berolina illa aedificata erat orbe vallo muroque cincto, et domi eorum in circulo locati erant, quod oppidi genus Germanice appellatur Rundling ('rotundianum'). Nomen ipsum oppiduli prisci originis Slavonicae esse constat, ut Berolinum a radice Slavonica berl- aut birl- dictum esse videatur, qua 'paludes' significabantur.

 
Ecclesia Cathedralis et Palatium Regium (imago anni 1900).

Oppida gemella Berolinum Coloniaque in insula Sprevae fluminis sita ante annum 1237 condita sunt. Inde ab anno 1307 in unam civitatem coniuncta Berolini solius nomine appellantur. Saeculo quinto decimo, viri nobiles ex gente Hohenzollern nati marchiones Brandenburgenses facti sunt, quorum sedes erat Berolinum. Ea gens postea ad dignitatem electoralem Sacri Imperii Romani, tum ad summam rerum regni Borussici, denique saeculo undevicensimo ad principatum totius Germaniae ascendit, urbe una cum domu illa semper crescente, ut anno 1871 caput omnis Germaniae fieret.

Berolinensium multitudo identidem aucta est hominibus, qui aut propter libertatem fidei in Borussia concessam aut ut laborarent sedes suas illuc transtulerunt. Primum enim Elector Magnus saeculo septimo decimo vix exacto Gallis principatum suum patefecit, qui propter fidem reformatam a rege Gallorum opprimerentur. Secuti sunt saeculo duodevicensimi Frisii Saxonesque ex Hollandia nati Bohemique, saeculo undecivensumo Poloni, saeculi vicensimo decenniis primis Hebraei ex Polonia Livoniaque orti, post bellum mundanum secundum gestum Turcae Arabesque.

Cum in Germania, Adolpho Hitlero duce, caterva eorum qui cum partibus nationalibus socialisticis facerent, rerum potita esset, ex urbe antea artibus industria scientiisque florentissima ingens numerus eorum expulsus est, quorum opere auctoritas dignitasque urbis steterat. Hac in civitate in gremium monstrorum commutata duces partium nationalium socialisticarum consilium illud crudelissimum ceperunt, ut populum Hebraeorum totum ad internecionem oblitterarent. Mox autem bello a Germanis commisso Berolinum anno 1945 a victoribus deletum occupatumque est, gentesque oppressae liberatae sunt.

Urbs igitur restituta usque ad annum 1990 divisa erat in partes quattuor, quarum unam occupabant Sovietici, aliam Britanni, tertiam Galli, quartam Americani. Pars Sovietica et partes occidentales muro ab illa seiunctae institutis et legibus inter se differebant.

Anno 1988 occidentalis Berolini pars titulo "caput culturale Europaeum" honorata est.

Inde ab anno 1990 una cum libertate Berolini integritas restituta est. Praeses cancellariusque Germanorum sedes et militiam suam Berolinum reduxerunt, unde his annis Horatio Koehlero praeside Angela Mercelia cancellaria rem publicam Germanorum gubernat.

Studia et musea

recensere

Academia Scientiarum Berolinensis et Brandenburgensis anno 1700 condita est iussu Friderici III principis Brandenburgensis (qui mox rex Borussiae coronatus erit), praeside ab initio Godefrido Leibnitio. Academia Artium iam anno 1696 ab eodem condita erat, rectore Iosepho Werner. Quattuor universitates Berolini in urbe florent, quarum antiquissima et praecipua, nomine originali Universitas Berolinensis, anno 1810 constituta est, conditore Gulielmus von Humboldt. Ipse cum Alexandro von Humboldt fratre, eruditione eminentissimi, in nomine huius universitatis hodierni commemorantur. Recentius inceptae sunt Universitas Technica Berolinensis, Universitas Artium, et Universitas Libera Berolinensis.

Musea nonnulla in insula fluminis Sprehae surguntur, quae propter hoc insula Museorum nuncupatur. Ibi visitatur Museum Pergamenum in quo servantur et restituuntur monumenta ingentissima a locis suis abrepta, videlicet Altare Pergamenum (a quo museum omne appellatur), Porta Ištar (i.e. deae Astartis) Babylonia, Porta Forensis Ephesina et frons Qasr Mšatta ('palatii hiemalis') cuius ruinae partim in deserto Iordaniensi manent. Eadem insula continet Museum Bodianum, Museum Vetus, et Museum Novum. Alibi reperiuntur Museum Marchicum (videlicet historiae Brandenburgensis) et Museum Iudaicum Berolinense. Museum Historiae Naturalis, anno 1810 constitutum usque in annum 2008 ad universitatem Humboldtianam pertinuit. Museum temporis hodierni Berolinense in aedificio antiquae stationis lineae ferroviariae Hamburgensis, hodie desuetae, visitatur. Collectus antiquitatum classicarum partim in museo Pergamensi, partim in museo veteri ostentatur. Pinacothecae urbis Berolini principales sunt Pinacotheca Nationalis Vetus et Nova necnon Pinacotheca Berolinensis.

Aedificia et monumenta animadversione digna

recensere
 
Ecclesia Germanorum.
 
Porta Brandenburgensis.
 
Stadium Olympicum.
 
Ecclesia Memoriae Gulielmi Imperatoris.

Monumenta media urbe visitanda

recensere

Via sub Tiliis per medium Berolinum occidentem versus extendit. A linea murorum urbis vetustissimorum incipit ubi amnis in flumen Spreham fluens ponte Castellani transitur; eodem loco, contra Ecclesiam collegialem sive cathedralem Protestanticam (Berliner Dom), olim stetit Palatium Berolinense electorum Brandenburgensium regumque Borussicorum et imperatorum Germanorum, anno 1950 deletum, mox restituendum. Ad suburbium occidentale urbis recentioris recta linea currit per Forum Fridericianum seu Bebelianum et Forum Parisinum usque ad Portam Brandenburgensem. Ab illo, qui hac via a ponte Castellano perambulat, videntur ad dextram partem Museum Germanicum Historicum (olim Armamentarium), Custodia Nova, deinde illum aedificium magnum quod olim Palatium Regale constituit sed hodie Universitatem Humboldtianam, moxque Bibliotheca Rei Publicae. Ad sinistram partem videntur Palatium Principum, Palatium Principissarum, ad angulos Fori Fridericiani Theatrum musicum rei publicae et Bibliotheca vetus, ad fundum eiusdem fori Ecclesia cathedralis Sanctae Hedvigae et Deversorium Romanum, deinde Palatium vetus et in angulo Fori Parisini Deversorium Adlon. Ita attingitur Porta Brandenburgensis, extra quam, via Ebertina transita, Hortus bestiarum patet. Porta stylo classico descripta (ad imitationem Propylaeorum in Acropoli Athenarum) annis 1788-1791 aedificata est, architecto Carolo Gotthardo Langhans, iussu regis Borussici Friderici Gulielmi II, qui eodem tempore decessorem Fridericum II commemorare voluit (anno 1786 mortuo) et pacem celebrare qua post Bellum Septennale anno 1763 homines fruebantur.

Murus Berolinensis longissimus, qua ab anno 1961 ad annum 1989 partes urbis Berolini, quae ad occidentem solem spectant, a partibus ad orientem solem spectantibus separabantur; hominum enim migratione commotus Gualterius Ulbricht, princeps rei publicae democraticae Germanicae consilium cepit, ut fines illius rei publicae a ceteris Germaniae partibus intercluderentur.. His quidem diebus murus Berolinensis maxima ex parte deletus est. Tamen aliquas reliquias viatores invenient, quarum maximae ad ripam Sprevae fluvii extenduntur (quae variis imaginibus pictae Anglica appellatione East Side Gallery nominantur), aliae haud procul a senatu urbis Berolini in via Niederkirchneriana surgunt, aliae denique, ut Berolinensibus divisionis et servitutis monumento sint, ad viam Bernovianam conservantur.

De cultura

recensere

Berolini quotannis mense Februario feriae cinematographiae (Internationale Filmfestspiele Berlin) celebrantur. Esperantistae in eventibus culturalibus ab associatione Terra Esperantica dispositis convenire solent. Iidem etiam in Cafeo Kibo ad ludendum et cum sodalibus omnium gentium colloquendum assidue conveniunt.

Societates mercantiles

recensere

Berolinum est Societatis Ferriviariae Germanicae caput.

Vita religiosa

recensere

Plus quam 60 centesimae incolarum nullae religioni connexi sentiunt. Simul Berolino varietas magna gregrum religiosorum est.

Ecclesia Catholica Romana

recensere

Berolinum est sedes archiepiscopalis Ecclesiae Catholicae; diebus archiepiscopus est cardinalis Georgius Maximilianus Sterzinsky.

Commeatus

recensere

Post longam disputationem denique 15 Februarii 1902 Berolini ferrivia subterranea inaugurata est. Viae Elatae atque Subterraneae Electricae magna viarum parte super pontibus aedificatae erant; posterioribus autem temporibus viae sub terra muniebantur. Berolini verbum U-Bahn ('via subterranea') anno 1929 inventum est, postquam Societas Ferriviaria Imperialis vias urbanas suas nomine S-Bahn nominaverat. Statio principalis Berolinensis nuper aperta est ut maxima statio ferriviaria Berolinensis.

Aeroportus

recensere

A die 4 Novembris 2020 Berolini aeroportus principalis Aeroportus Berolino-Brandenburgensis est. Non in officio sunt aeroportus pristini aeroportus Berolinum Tegel (anno 2020 clausus) et aeroportus Berolinum Tempelhof (anno 2008 clausus).

Ferrivia urbana citata Berolinensis

recensere

Invenitur ferriva urbana citata Berolinensis (Theodisce: S-Bahn) reti 335 km, lineis sedecim, stationibus 136.

Ferrivia subterranea Berolinensis

recensere
 
Ferrivia metropolitana et Pons Trabis Superioris

Ferriviae subterraneae Berolinensis (Theodisce: U-Bahn) reti 148 km regularum, linearum 9, et stationum 179 sunt.

Incolae notabiles

recensere
 
Monumentum Martini Lutheri iuxta Ecclesiam Sanctae Mariae.
Vide etiam: Alumni universitatum et scholarum Berolinensium; Professores universitatum et scholarum Berolinensium

Regiones et vici

recensere

Bibliographia

recensere
Encyclopaediae et atlantes
  • Berliner Umweltatlas. Berolini: Senatsverwaltung Berlin Editio 1993/2001; Editio 2008 (Theodisce)
  • Horst Bosetzky, Jan Eik. 1998. Das Berlin-Lexikon. Berolini: Jaron Verlag. ISBN 3-932202-57-0 (Theodisce)
Opera antiquiora
Opera recentiora
Historica et specialia

Nexus interni

Nexus externi

recensere
  Vicimedia Communia plura habent quae ad Berolinum spectant.
  Situs geographici et historici: Locus: 52°31′0″N 13°23′0″E • OpenStreetMap • 2950157, 6547383, 6547539 GeoNames • 7003670, 7003712 Thesaurus Getty • Facebook Places • "11000000" apud Statistik-Portal • Commentatio Theodisce, Francogallice, Italice apud Lexicon historicum Helveticum • Store norske Lexikon • Treccani • Большая российская энциклопедия
  Vide Berolinum apud Viciviam.

Pinacotheca

recensere
Urbes foederalium Germaniae terrarum capitales
Urbes Europae capitales

Ordine alphabetico enumerataeAmstelodamum • Andorra Vetus • Athenae • Belogradum • Berna • Berolinum • Bratislavia • Bruxellae • Bucaresta • Budapestinum • Chisinau • Eblana • Hafnia • Helsingia • Holmia • Kiovia • Labacum • Londinium • Lutetia • Luxemburgum • Marinum • Matritum • Minscum • Monoecus • Moscua • Olisipo • Osloa • Podgorica • Praga • Reykiavica • Riga • Roma • Scupi • Seraium • Serdica • Tallinna • Valetta • Vallis Dulcis • Varsavia • civitas Vaticana • Vilna • Vindobona • Zagrabia
Sub civitatum nominibus annexaeAlbania • Andorra • Austria • Belgia • Bosnia et Herzegovina • Britanniarum Regnum • Bulgaria • Cechia • Croatia • Dania • Estonia • Finnia • Francia • Germania • Graecia • Helvetia • Hibernia • Hispania • Hungaria • Islandia • Italia • Lettonia • Lichtenstenum • Lituania • Portugallia • Luxemburgum • Macedonia • Melita • Moldavia • Monoecus • Mons Niger • Nederlandia • Norvegia • Polonia • Romania • Russia • Ruthenia Alba • Sanctus Marinus • Serbia • Slovacia • Slovenia • Suecia • Turcia • Ucraina • civitas Vaticana