Ioannes Picus Mirandula

Wikidata-logo.svg Ioannes Picus Mirandula
Res apud Vicidata repertae:
Ioannes Picus Mirandula: imago
Nativitas: 24 Februarii 1463; Mirandula
Obitus: 17 Novembris 1494; Florentia
Patria: Duchy of Mirandola

Officium

Munus: philosophus

Consociatio

Familia

Genitores: Gianfrancesco I Pico; Giulia Boiardo
Familia: House of Pico della Mirandola

Memoria

Sepultura: Museum of San Marco

Insignia heraldica

Ioannes Picus Mirandula: insigne

Ioannes Picus Mirandula[1][2] sive Iohannes Picus Mirandulanus[3] (Mirandulae natus die 24 Februarii 1463; Florentiae mortuus die 17 Novembris 1494) fuit philosophus, theologus, scriptorque Italus aevi Renascentiae litterarum.

De vitaRecensere

Ioannes Picus Mirandula, Ioannis Francisci I Pici filius natu minimus, Mirandulae in urbicula Mutinensis provinciae die 25 Februarii anno 1463 natus est. Iulia mater filium suum sperabat clericum fieri. Itaque puer quattuordecim ferme annos natus Bononiam profectus est, ut iuri canonico apud universitatem urbis studeret, sed repentina morte matris labefactus, renuntiato studio iuris canonici, Ferrariam se contulit, ubi philosophiam degustaret.

Ab anno 1480 studere perrexit apud universitatem Patavinam, magnam sedem studiorum Aristotelicorum, ubi Helia Hebreo Cretensi, Averroista Aristotelico, usus doctore etiam peritiam linguarum augere potuit, nam cum illo Hebraicam atque Arabicam linguas callere didicit. Fieri potest, ut Patavio anno 1482 relicto Florentiam profectus sit, ut in universitate versaretur, nam ad Neoplatonismum a Marsilio Ficino reparatum attrahebatur. Etiam in Angeli Politiani familiaritatem venit.

Anno 1485 transiit ad universitatem Parisiensem, praecipuam in Europa sedem theologiae et philosophiae scholasticae. Nescimus, an iam Parisiis Ioannes Picus nongentas illas theses suas scribere coeperit. Anno proximo, post brevem Parisiis commorationem, Ioannes Picus Florentiam revertit (Martio mense 1486), ut amicos suos Angelum Politianum, Laurentium Medicaeum, Marsilium Ficinum salutaret. Deinde die 8 Maii Romam profectus Arreti substitit. Ibi delapsus est in amorem Margheritae, maritae Iuliani Mariotto de Medicis, consobrini Laurentii Medicaei. Cum amatrice fugiens captus est vulneratusque in carcerem coniectus, sed auctoritate ipsius Laurentii liberatus.[4] Complures menses Perusiae et praecipue Fractae se ex laesionibus recipiens versatus est. Qua solitudine quam efficacissime usus aliquot cognovit scripta, sicut Esdrae, Zoroastris, Melchioris libros, qui philosophiam Chaldaeam, oracula, mystica magorum tractabant. Perusiae etiam Cabbalae et Hermae Trismegisti textus perdidicit. Ambo Pici animum attrahebant, namque ex eadem aetate esse putabantur ac Vetus Testamentum. Picus syncretismo usus est investigandi ratione, nam observatio rei de qua quaeritur ex omnibus partibus fieri debet, ut veritas quam plurimis modis prospici possit. Quamquam praecipue Platonem sequebatur, Aristotelem quoque magni habuit. Eclogarii modo neutrius sectae absolute addictus semper concordiam inter Platonismum et Aristotelismum adferre voluit, ambos enim philosophos existimabat de isdem rebus agere, licet diversis elocutionibus uterentur. Item putabat omnes doctos praeter vetus testamentum etiam Talmud et Hermetismum cognocere debere, quae omnia "verbum Dei" diversis tantum linguis expressum continerent.

Anno 1486 Picus in consilio instruendae disputationis publicae circa nongentas theses perseveravit, et mense Decembri librum Conclusiones nongentae in omni genere scientiarum (Conclusiones philosophicae, cabalisticae et theologicae) inscriptum edidit. Praeterea promisit se sumptus impendere eorum doctorum, qui congressui Romae habendo interesse parati essent.

Sed mense Februario 1487 Innocentius VIII papa disputationem haberi vetuit, ac delectorum collegium instituit, quod de orthodoxia thesium iudicaret. Theses damnatae sunt tredecim, quas Picus audacter defendere temptabat, sed postremo per litteras theses damnatas excludere consensit. Tamen opiniones suas mutare recusavit apologiamque Laurentio Medicaeo amico et fautori dicatam scripsit et anno 1489 publici iuris fecit. At summus pontifex, postquam de novo scripto Pici audivit, tribunal inquisitionis habuit, quod Pici libello permissionem edendi negavit.


Ultimis annis apud amicum Laurentii de Medici Florentiae vixit. Varietas scientiarum et profunditas sapientiae admirabiles fuit apud Picum qui congerere atque conflare volebat Platonica Aristotelicaque, religionem philosophiamque. Talia patratum disciplinae neoplatonicea et Cabbala iuverunt. Vitam eius descripsit nepos Ioannes Franciscus Picus Mirandula anno 1530.

Philosophiae conspectusRecensere

Scripta Platonis explorare coepit Marsilio Ficino inspirante. Disputatio theseon nongentarum suarum publica, ad quam invitaverat, fieri non potuit. Mira prorsus est mixtura inter sapientiam et phantasias apud hominem mysticum, quem moverant Plato, Aristoteles, Dionysius Areopagita, Cabbala, Nicolaus Cusanus et multi alii. Ei summum attingendum esse videtur Dei visio, quae si in ecstasi fit beatitudinem efficiet. Dei autem ratio definiri non potuit: negative tantummodo et insipientes de hoc aliquid effari possumus (cf. doctrinam Nicolai Cusani). Deus omnia est, principium omnium, plenitudo ipsius; in cunctis rebus eius actiones elucent.

Mundorum genera tria sunt:

  1. mundus angelorum (qui sensibus percipi non potest),
  2. mundus caelorum,
  3. mundus sublunaris.

Hic ultimus e materia non facta consistit. In eo radix omnis quae in rebus multitudinis est. Angelorum mundo ordines angelorum novem sunt, i.e. spirituum purorum. Sempiternus quoque est caelestis mundus in circulo movens. Adiecit igitur Deus coelesti machinae vivam substantiam et rationalem, participem intellectus. Mundus terrestris est caelorum speculum. Homo microcosmicus omnes naturas in se tenet: trium complexus et colligatio est, quod hominis substantia omnium in se naturarum substantias et totius universitatis plenitudinem re ipsa complectitur. Inter corpus et animam rationalem materia egentem vinculo est spiritus, corpusculum spirituale, quasi tenuissimum corpus et invisibile, luci calorique illi sidereo maxime cognitum.

Anima substantia quaedam in se ipsa movens est, utpote quae immortalis. Capax est cogitandi de intelligibili, quae voluntate libera fruitur. Ecce summum propositum: Felicitatem ego sic definio: reditum unius cuiusque rei ad suum principium. Fit apotheosis anima purificata: Ille erimus ipse, qui fecit nos.

OperaRecensere

 
Ioannes Picus Mirandulanus (media imagine) cum duobus contubernalibus Platonicae academiae litteratorum Florentinae: videtur dextra parte Angelus Politianus. Pars picturae muralis a Cosimo Rosselli in ecclesia Sancti Ambrosii factae

NotaeRecensere

  1. "Ioannes Picus Mirandula": vide multas litteras ab eo et ad eum scriptas, in Shane Butler, Angelo Poliziano: Letters: Volume I: Books I–IV (Cantabrigia in Massachusettia: Harvard University Press, 2006) e.g., pp. 16, 18, 20, 24, 26, 58, etc.; Carol Kidwell, Marullus (1989), p. 150; vide et hanc imaginem. "Ioannes Picus Mirandula" ad initium elogii a Paulo Iovio scripti, anno 1557 ad caput Operum omnium Basileae editi. "Io. Picus Mirandula" in titulo operis Conclusiones nongentae anno 1532 editae
  2. "IOÃN PICVS e MIRANDVLA" legi potest (oculis faventibus) in imagine prima nostra e serie Ioviana: vide disputationem nostram. Aliter et sollemnius "Ioannes Picus, Mirandulae Concordiaeque comes": cf. titulum Operum omnium (Basileae, 1557)
  3. "Johañes Picus Mirandulanus": Vide textum ab ipso divulgatum
  4. Bori 2012.

BibliographiaRecensere

Editiones operum
  • 1519 : Ioannis Pici Mirandulae Omnia opera; Ioannis Pici Mirandulae vita per Ioannem Franciscum illustris principis Galeotti Pici filium elegantissime conscripta. Venetiis: per Gulielmum de Fontaneto de Monteferrato Textus apud Internet Archive
  • 1557 : Opera omnia Ioannis Pici, Mirandulae Concordiaeque comitis. Basileae Textus apud Internet Archive
  • 1582 : Christophorus Cellarius, ed., Ioannis Pici Mirandulae, illustris et consummatissimi viri, Epistolarum liber. Cizae Textus apud Internet Archive
Eruditio
  • Bori, Pier Cesare (2012) The Historical and Biographical Background of the Oration. Apud Francesco Borghesi & Michael Papio & Massimo Riva (ed.) Pico della Mirandola, Oration on the Dignity of Man, 10-36. Cambridge University Press.
  • Henricus de Lubac, Pico della Mirandola. L'alba incompiuta del Rinascimento, Jaca Books, Mediolani 1994. (Italiane)
  • Leonardo Quaquarelli, Zita Zanardi, Pichiana. Bibliografia delle edizioni e degli studi, Olschki, Florentiae 2005. (Italiane)
  • Thomas Gilbhard, Paralipomena pichiana: a propos einer Pico–Bibliographie, in Accademia: Revue de la Société Marsile Ficin vol. VII, 2005, p. 81–94. (Theodisce)
  • Giulio Busi, Vera relazione sulla vita e i fatti di Giovanni Pico, conte della Mirandola, Aragno, Taurinii 2010. (Italiane)

Nexus externiRecensere

  Vicimedia Communia plura habent quae ad Ioannem Picum Mirandulanum spectant.
  Vide Pici opera apud Vicifontem.
  Lexici biographici:  pico-della-mirandola-giovanni_(Enciclopedia-machiavelliana), pico-della-mirandola-giovanni_(Il-Contributo-italiano-alla-storia-del-Pensiero:-Filosofia) Treccani • Большая российская энциклопедия • Encyclopædia Britannica • Dizionario biografico degli Italiani