Aperire sectionem principem
Wikidata-logo.svg Res publica Lucensis
Res apud Vicidata repertae:
Res publica Lucensis: insigne
Res publica Lucensis: vexillum
Caput: Luca

Gubernium

medieval commune, Aristocratic republic

Tabula aut despectus

Res publica Lucensis: situs

Res publica Lucensis [1] (Italiane Repubblica di Lucca) fuit antiqua civitas sui iuris in Tuscia, regione Italica sita. Quae iam anno 1119 erat municipium liberum. Per septem saecula circa permansit et sua libertas interrupta est solum per sex ac quadriginta annos omnino. Res publica Lucensis est tertia longaevissimarum Italicarum rerum publicarum, pone Rem publicam Venetam et Rem publicam Ianuensis.

HistoriaRecensere

ExhordiumRecensere

Quando exacte res publica orta, dilucidus non est. Ante annum 969 Luca erat unum caput marchionatus Tusciae, postea plurimae marchionales sedes erant. Post mortem Hugonis marchionis primissima proelia Lucae contra Pisae facta sunt, annos 1002 ac 1004, index ad dominandum studii rectorum tuscarum urbium vel earum civium. Anno 1055, Henricus III imperator lucensem iudicem Flaipertum mandavit "missum domni imperatoris" ac vicarium civitatis, ut potestas marchionatus Tusciae diminueretur, quia Beatrix marchionissa Tusciae innupserat Godefridum Barbatum, rebellis dux Lotharingiae inferioris, et desponderat eius filiam ac heredem Matildam Godefrido Gibbero, mariti filium. In illo tempore, quamquam pro forma Luca marchionatu Tusciae subiceretur, status civitatis marchionissaeque propemodo pariter erant.

Magistratus municipales regentes, sive Consules maiores, traduntur anno 1080 instituti esse, sed primissimum documentum notum de consulibus scriptum fuit anno 1119[2][3]. Istos consules Conradus marchio Tusciae anno 1120 agnovit vicarios civitatis Lucae, ut imperatori fideles urbes contra illas papae fideles faveret[4]. Utique anno 1081 Henricus IV imperator, quia in controversia de investitura partem Gregori VII papae adiuvaret Matilda marchionissa, concessit nullum castellum infra sex milia passuum a urbe Lucae constitueri posse et alia privilegia[5]. Hoc privilegium postea impensum est, ut castella adversariorum aggrederent et delerent. Deinde, Henricus V imperator anno 1116 concessit civibus privilegium de fluvio Serculi, de ostio Motronis ac de litore maris, autem Lotharius III imperator confirmavit omnia illa privilegia anno 1133[6]. Civitas die 6 Aprilis 1160 emit feudalia privilegia a Guelpho VI marchioni Tusciae pro solidos mille, et statum rei publicae liberae adepta est cum dignitate marchionali[7]. Post duos annos, Fridericus I Aënobarbus imperator civitati concessit de jure libere eligere consulibus[8].

Conflictiones municipalesRecensere

Praetor, sive dominus Podestas, institutum est summus magistratus municipalis regens, ob forsit iussu Friderici imperatoris. Primus dominus Podestas Lucanae civitatis anno 1187 fuit Paganellus Porcarensis, dominus Castri Porcarii, qui cum multis dominis regionis societates habebat. Consules praetorque initio idem munus fungebantur, quare lites inter se non erant insuetae. Hi conflicti tulerunt aliquando ad expulsionem consulum aliquando ad annos sine praetore.

Cum Henricus VI imperator anno 1197 decessit, bellum inter imperiales candidatos exortum est. Eam occasionem Luca cum Volaterris, Sena, Florentia ac Fano Sancti Miniati usa est et inivit Societatem inter civitates Tusciae, ut potestas imperialis in Tuscia diminueretur et maiorem libertatem haberent. Etiam ea gratia civitas fortis saeculo 13 facta est magis magisque. Iam anno 1216 Luca Massam Lunensis ceperat et post 90 annos simul cum Florentia dominabatur Pistorium. Adversus Papam quoque res publica conflixit ad imperium Caferonianii. Territorium lucanum admodum dilatatus est danno feudatarii municipiique adversarii.

Quam grandior, tam magis discordiosa. Ob litibus inter magnates ac vulgum multae societates armorum peditum creatae sunt ad defensionem urbis sine potentibus. Iam anno 1206 capitanei harum societatum, seu priores, in ecclesia Sancti Petri Maiori se iunxerunt et Societatem Populi instituerunt ut vulgus magis vim politicam acquisiverit. Post tertiam decadem saeculi corporationes artium ortae sunt in Luca et societati populi se adiunxerunt. Anno 1234 statutus est civem esse posse solum quis domum in urbe haberet. Post mortem Friderici II imperatoris anno 1250 expulsa est pars Ghibellinorum (quae re magnatum faciebat), societas populi instituit Capitaneum Populi summum ductorem militiarum Lucanae civitatis et octo Antianos societatis regentes.

Interea bellum inter guelphas ac ghibellinas civitates augebatur: Luca cum Florentia, Bononia, Ianua ac societate guelpha tota contra Pisas, Senam, Arretium ac societatem ghibellinam totam. Post pugnam apud Montem Apertum, Luca sola inter guelphas civitates Tusciae mansit invicta, sed anno 1264 pacem Manfredo regi petivit et pars Guelphorum expulsa est. Preterea Antiani decem numero subrogaverunt quinque consules maiores magistratus regentes, ut pacem inter partibus Guelphi ac Ghibellini restituta sit. Iam anno 1266 Carolus comes Andegavensis debellavit Manfredum, eius regnum cepit, patronus guelphae partis factus est et Luca eum immo dominum Podestatem eligit. Sine Manfredo guelphae civitates iterum bellum contra ghibellinam moverunt et Luca amissa territoria rursus cepit.

Sub fine saeculi in Luca, item in Florentia, Guelphi partiebantur inter Albam partem Nigramque. Nigra pars innitebatur in societatem cum papa, alba pars in integram libertatem. Alba pars anno 1300 expulsa est. Post octo annos alia lis inter magnates ac vulgum exorta est, magnates expulsi sunt, nova charta civitatis instituta est et societas inter guelphas civitates renovata est.

Intermissiones Lucanae LibertatisRecensere

Huguccio de Faggiola dominus Podestas Capitaneusque Pisae, Lucam anno 1314 cepit et expilavit. Ghibellini ad Lucam rediverunt et cum Pisis bellum contra guelpham societatem moverunt. Sequente anno Huguccio auxilio Castrucium Castracani Antelminellorum magnam pugnam apud Montem Catini vincit. Attamen regimen Huguccionis civibus Pisarum Lucaeque non placebat, igitur duae urbes exsurrexerunt anno 1316. Castrucium electus est capitaneus populi Lucae et postea consul per totam vitam suam. Quia Castrucium munera pro electione promiserat domui Quartigianii sed non exsolverat, illa domus cum parte Alborum Guelphorum ac Florentia conspiravit. Revicta coniuratione, auctores capite damnati sunt, bellum contra Florentiam motum est et eius exercitum victum est apud Altum Passum. Ludovicus IV imperator anno 1327 Castrucium fecit ducam Lucae, Lunae, Pistorii Volaterrarumque, sed insequenti anno id decesserat ob morbum palustrem. Sub Castrucio maxima extensio territorii rei publicae eveniet et institutiones minus democraticae fiunt.

Teutonici mercenarii milites, qui ob orbato stipendio rebellaverant, urbem occupaverunt et civitatem vendiderunt. Gherardinus Spinolae ianuensis emit rem publicam pro florinos 30 milia, eam tenuit per duos annos, in quos necesse fuit contra Florentiam bellare, quae novum Castrucium timebat. Postea Gherardinus rem publicam Iohanni regi Bohemiae donavit, Petrus Rossi dominus Parmae pro florinos 35 milia emit a Iohanne et cum Parma pro florinos 50 milia Mastini Scaligerorum domini Veronae vendidit. Quia Petrus Mastinusque armis congressi sunt, prime bello strenuo Scaligerus civitates cepit, deinde Lucam pro florinos 250 milia vendidit Florentiae. Sed antequam Florentia totam pecuniam contulisset, Pisae Lucam oppugnaverunt, exercitum Florentinum debellaverunt et esurientes cives Lucae, nullo auxilio florentino consequenti, Pisis civitam per quindecim annos dederunt pro promissionem urbem non expilari. Anno 1355 Carolus IV imperator pro florinos 60 milia Pisis dedit perpetuam potestatem rei publicae Lucensis. Nihilominus Luca sub Pisis mansit per alios quattuordecim annos.

Res publica restaurataRecensere

Anno 1369 Carolus IV imperator contra florinos 40 milia quotannis confirmavit rem publicam Lucensem praeter imperatorem nullum alium dominum haberet. Urbs in tres regiones divisa est: regio Sancti Martini, regio Sancti Paulini ac regio Sancti Salvatoris.

Regimen GuinisiiRecensere

Paulus Guinisii anno 1400 electus est capitanus populi et dominus Lucae. Anno 1430 Paulus depositus ac inclusus est.

Aevum modernumRecensere

Rebellio textorum anno 1531.

Quando civitas accusata est haereticis auxiliari, anno 1545 institutum est Officium de religione ut propagationem haereseon reprimeret et vitaret Romanam Inquisitionem se interposituram esse.

Emendatio statuti a Martinus Bernardini anno 1556 et res publica appellata est serenissima.

Bellum contra Ducatum Mutinae Regiique annos 1604-1620.

Liber Aureus insitutum est anno 1628 et Res publica aristocratica facta est.

Moenia conclausum est anno 1645.

 
Vexillum Rei publicae democraticae Lucensis (1799 et 1800–05).

Libertas rei publicae Lucensis finem habuit anno 1799 ob occupationem Francorum antea et Hasburgensium postea, sed pro forma civitas persistit ad annum 1805 usque. Res publica ordinata est a Francis ter in democratiam quam Ligurica, a Hasburgenses bis in aristocratiam quam antea. Novum statutum adeptum est 1 januarii 1802 - res publica democratica facta est, sed similior vetere re publica.

ConclusioRecensere

Anno 1805, Napoleo imposuit rem publicam in monarchiam vertere et cum Principatu Plumbinensi uniri. Post bella Napoleonis anno 1815, quia rei publicae institutum coniunctum est cum ideologia rei novae Francicae, praeter Confederationem Helveticam nulla res publica restaurata est Consilio Vindobonensi. Igitur civitas Lucensis ut ducatus restituta est, sed iam anno 1847 hic ducatus Magno Ducatui Tusciae adiunctus est.

MagistraturaeRecensere

Consilium maiusRecensere

Consilium generalis

Consilium minusRecensere

Consilium populi. Postea consilium sex ac triginta viri

Consules maioresRecensere

Quotannis quinque viri electi erant vicarii totorum Lucanorum civium. Ad eos potestas exsecutiva civitatis pertinebat. Hic magistratus permansit ab commune institutum usque ad annum 1264. Postea subrogatus erat collegio antianorum.

Collegium AntianorumRecensere

Omnibus duobus mensis decem viri electi erant vicarii totorum Lucanorum civium. Ad eos cura civitatis pertinuit. Hic magistratus permansit ab anno 1264 usque ad occupationem francorum anno 1799.

Dominus PodestasRecensere

Vir ex equestris dignitate electus erat vicarius imperialis auctoritatis, per unum annum aut sex menses. Ad ei pertinebant executio legis, administratio altae iustitiae, conservatio socialis ordinis et usque ad annum 1250 imperium militiae.

TerritoriaRecensere

Territorium rei publicae dividebatur in tres regiones: Sex miliarum regionem, Vallem Serculi (tarde Montes) ac Litorem maris. Divisiones administrativae erant vicariae.

NotaeRecensere

  1. Confer exemplum Banco di Lucca - Marchio apud www.bancodilucca.it
  2. T.W.Blomqvist et D.J.Osheim, The first consuls at Lucca, 10 July 1119, Actum Lucae VII (1978) pp.31-40
  3. Memor. Lucch. T.4 p.2
  4. Girolamo Tommasi, Sommario della storia di Lucca, Documenti, nr.3
  5. Dietrich von Gladiss, Henrici IV Diplomata n.334 pp.437-439 et n.357 pp.471-472
  6. Emil von Ottenthal, Lotharii III Diplomata nec non et Richenzae imperatricis placita n.47 pp.77-79
  7. Biblioth. Patr. T.25 p.957
  8. Rainer Maria Herkenrath, Federici I Diplomata n.375 pp.239-241

BibliographiaRecensere

 
Forma rei publicae Lucensis (République de Lucques) anno 1672 delineata
  • Phil. Andraeam Oldenburger, Pandectae iuris publici imperii romano-germanici: sive: limnaeus enucleatus excerptus contractus, Iohannem Hermannum Widerhold, 1670
  • Memorie e Documenti per servire all'istoria del Principato lucchese, Lucca, Francesco Bertini tipografo, 1813
  • Antonio Mazzarosa, Storia di Lucca: dalla sua origine al MDCCCXIV, Lucca, Tipografia di Giuseppe Giusti, 1833
  • Christopher Wickham, Community and Clientele in Twelfth-century Tuscany: The Origins of the Rural Commune in the Plain of Lucca, Oxford, Clarendon Press, 1998
  • Hans-Martin Schwarzmeier, Lucca und das Reich bis zum Ende des 11. Jahrhunderts; Studien zur Sozialstruktur einer Herzogstadt in der Toskana, Walter de Gruyter, 2011
  • Mauro Ronzani, Lucca dall'arrivo dei Longobardi al Comune, Scoperta armonia: Arte medievale a Lucca, Filieri Maria Teresa, 2014

Nexus externiRecensere

  • Rei publicae et ducatus Lucensis vexilla (Italiane)