Aperire sectionem principem
Mors monstrata Bandeirante. Imago Antonii Parreiras picta.
Kuoleman puutarha ('hortus mortis'). Pictura Hugonis Simberg (1906).

Mors (-tis, f.) est finis omnium biologicarum functionum quibus animantes sustinentur. Nonnullae res quae mortem efficere solent sunt senectus, nex, suicidium, praedatio, et alimentatio prava. Mors saepe censetur esse occasio ingrata et tristis propter terminum affectionis qua cum mortuo compartiebatur dum vivebat.

Omnes formas animantium moriuntur, habitent in terra vel in aere vel in mari. Et omnes formae vitales alimento egent ad mortem vitandam, tum ipsum alimentum est clavis vita. Res alendae esse potest plures varias res in formis suis; ambas materiam biologicam vel non biologicam, ut animalia, fructus, gramen, plantas, aquam, lucem stellarum, et aerem.

Quomodo in morte vides, facit quomodo vales quando personas, creaturas, et animalia, obeunt. Sunt qui solite tristes fiant, qui tristissimi fiant, et qui tristissimi fiant ut longissimum tempus eam vincere capiant, et certae tales personae etiam se ipsos nocent ut sensus negativorum evadere, atque sunt qui vix tristes fiant itaque certam imaginem mortis habeant.

De morte naturaliRecensere

Olim homines putaverunt hominem mortuum esse cum palpitatio cordis desiisset, sed nostra aetate nos mori constat, cum opus cerebri terminatur. Singulae autem cellulae corporis lente etiam aliquibus horis post mortem cerebri moriuntur.

Alia signa, sed incerta, mortis sunt:

Inter certa mortis signa sunt livores, rigor mortis, putredo, et vulnera quae certe vitae contraria sunt (e.g., praecisio capitis).

De causis mortisRecensere

Praecipuae mortis causae in civitatibus opulentibus sunt: infarctus cordis, ictus, cancer; olim cum antibiotica ignota essent, fuerunt infectiones. Etiam mors voluntaria dum depressionis, vexationis, paupertatis vel suae honoris causa.

Quid philosophi de morte doceantRecensere

Aliqui philosophi putant homines ex nihilo oriri, in nihilum occidere.

Quid religiones de morte doceantRecensere

BuddhistaeRecensere

Buddistae in reincarnationem credunt, videlicet formae novae assumptio in singulas vitas. Post mortem, altera vita assumpta est secundum iudicium percedentis vitae. Si electus vixerit probe, ei tribuenda est conditio melior, si improbe peior. Ista via est ad illuminationem

ChristianiRecensere

 
"Mors sceptra ligonibus aequat"—"Mors ultima linea rerum"

In Bibliorum Sacrorum libro Genese, narratur homines mori debere, quod Adam Evaque, protoparentes Dei mandati immemores, peccaverint: "Propterea, sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines mors pertransiit, eo quod omnes peccaverunt" (Epistula ad Romanos 5:12).

Mors tamen non est putanda poena a Deo inflicta, sed mutatio vitae, quia secundum Christianos vita mutatur non tollitur, quamobrem una ex primis curis Christianorum cultus mortuorum fuit, cultus singularis proprius tantum huius religionis. Sacerdos commendat defuncti animam misericordiae Dei, invocans caelestes potestates ne eum in tenebris relinquant; postquam corpus benedicit, quia Christiani putant carnem sacram, propter quod sepulcreta vocantur etiam campi sancti, scilicet sanctificati corporibus sepultorum. Cohors familiarum et amicorum comitat feretrum usque ad sepulcretum, ubi perfecta est celebratio et offerta extrema salutatio.

Christiani aliaeque religiones mortuos resurrectione, qua Deus omnes iustos donaverit, ad vitam redituros esse credunt. Alii reincarnationem fieri posse docent, qua animae vita nova affectae in altero corpore floreant post mortem corporis pristini. Resurrectionis ergo alia est ratio, alia reincarnationis.

IusRecensere

Post mortem omnia mortui bona heredibus traduntur (successio mortis causa). Absentia longa (exempli gratia secundum legem Italicam decem annos) morti tamen aequiparatur.

"Mors" dicta sententiisRecensere

Vita brevis breviter in brevi finietur,
Mors venit velociter que neminem veretur,
Omnia mors perimit et nulli miseretur.
Ad mortem festinamus peccare desistamus.
Ni conversus fueris et sicut puer factus
Et vitam mutaveris in meliores actus,
Intrare non poteris regnum Dei beatus.
Ad mortem festinamus peccare desistamus.
  • Memento mori! admonitio brevitatis vitae quae Romae antiquae triumphator inter triumphum audire debebat:
Memento mori
Memento te hominem esse
Respice post te, hominem te esse memento

Nexus interni

BibliographiaRecensere

  • Bondeson, Jan. 2001. Buried Alive: the Terrifying History of our Most Primal Fear. Novi Eboraci: W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-04906-0.
  • Mullin, Glenn H. (1998) 2008. Living in the Face of Death: The Tibetan Tradition. Ithacae Novi Eboraci: Snow Lion Publications. ISBN 978-1-55939-310-2.
  • Sachs, Jessica Snyder. 2001. Corpse: Nature, Forensics, and the Struggle to Pinpoint Time of Death. Perseus Publishing. ISBN 978-0-7382-0336-2.

Nexus externiRecensere

  Vicimedia Communia plura habent quae ad mortem spectant.
  Vicicitatio habet citationes quae ad mortem spectant.