Aperire sectionem principem
Schlaegel und eisen yellow.svg -2 Latinitas huius rei dubia est. Corrige si potes. Vide {{latinitas}}.
Vide etiam paginam fere homonymam: Virus
Virus biologicum quod morbum influentiam efficit.

Virus (-i, n., plur. vira [1]) est obiectum biologicum ex et genoma (acido deoxyribonucleico aut acido ribonucleico) et proteinis (capsida) lipidisque. Virus non vivit, sed intra cellulas crescit. Quia DNA utens augetur, virus est "pseudovitale." DNA virale in mRNA  transcribitur; quod invicem in peptida transfertur, virus cum in cellula normaliter, sed ex informatione genetica virali peptida viralia producens.

EtymologiaRecensere

Vocabulum virus 'venenum' seu 'pituita' Latine antiquitate significabat. In libro autem De proprietatibus rerum (anno 1240)[2][3] Bartholomaei Anglici, primus biologiae medicinaeque usus verbi virus invenitur.[4]

Sunt cycli duoRecensere

 
Duo cycli actionis viri: pars A imaginis monstrat cyclum lysogenicu; pars B, cyclum lyticum.
  • Cyclus lysogenicus: DNA (vel RNA in retrovirus) in DNA cellulae integratur. Nunc DNA virale provirus nominatur. Provirus cum DNA cellulae crescit.
  • Cyclus lyticus: DNA (vel RNA) virale apparatum proteinogenicum et apparatum DNA duplicationis dominatur. Sic informatio genetica viralis duplicatur. Per transcriptionem geneticam et translationem geneticam, proteina producuntur. Partes virales se cum viro completo miscent; cellulis disruptis, virus liberatur.

ClassificationesRecensere

  Commentatio principalis: classificatio viri

Quia vira sunt "pseudovitalia," cladistica virorum classificatio difficillima est.

De generibus viriRecensere

Classificatio ICTVRecensere

Commissio virorum taxinomiae internationalis (Anglice: International Committee on Taxonomy of Viruses) ad hanc virorum taxinomiam iussit:

Taxonomia 2016 hos ordines afferebat: bunyavirales, caudovirales, herpesvirales, ligamenvirales, mononegavirales, nidovirales, picornavirales, tymovirales sicut familiae non attributae.

Taxonomia 2018b (Februario 2019 divulgata)[5] 5560 species virorum affert:

  • unum regnum riboviriorum
    • cum uno phylo: negarnaviricota cum duobus subphylis (haploviricotina et polyploviricotina). Polyploviricotinis duo classes et ordines sunt. Nomen ordinum sunt bunyavirales et articulavirales
    • cum tribus ordinibus
    • cum 40 familiis
  • 4 ordines proprii: caudovirales, herpesvirales, ligamenvirales, nidovirales, ortervirales, picornavirales, tymovirales;
    • cum 15 familiis
  • 46 familiae propriae (cum, per exemplum, speciebus: rubella virus, mastadenovirus humanum C, Norwalk virus (genus norovirorum) )
  • 3 genera propria cum 3 speciebus in summa

BunyaviralesRecensere

  Commentatio principalis: Bunyavirales

Iste ordo primo in taxonomia 2016 introductus tum erat cum familiis novem: feraviridae, fimoviridae, hantaviridae, ionviridae, nairoviridae, peribunyaviridae, phasmaviridae, phenuiviridae, tospoviridae. Bunyaviralibus quattuor proteina structurales sunt, duo enim proteina tegmentalia (Gc et Gn vocantur), unum nucleocapsidi proteinum, una ARN[6] polymerasis molecula magna. Praeter tospoviridas omnes bunyavirales in vertebratis et insectis alternantes crescere possunt.

CaudoviralesRecensere

Huic ordini sunt tres familiae: myoviridae, podoviridae, siphoviridae. Omnes caudovirales bacteriophaga sunt, qui per caudarum morphologiam suarum dividuntur. Myoviridis caudae longae moventes, podoviridis caudae longae non moventes, siphoviridis caudae breves non moventes sunt. Caudoviralium hospites bacteria et archaea sunt. In caudoviralibus ADN inveniuntur.

HerpesviralesRecensere

Herpesviralium ordini tres familiae insunt: alloherpesviridae, herpesviridae, malacoherpesviridae. Pars nominis ἕρπειν (erpein) ex verbo "repere" derivatur. In herpesviralibus ADN (dsDNA) inveniuntur.

LigamenviralesRecensere

Ad hanc ordinem solum duo familiae attinent: lipothrixviridae (cum genibus Betalipothrixvirorum, Deltalipothrixviri, Gammalipothrixvirus) et rudiviridae (cum genu rudiviri singulari). Ligamenvirales archaeas inficire possunt et ADN ligamine duplici constant.

MononegaviralesRecensere

  Commentatio principalis: Mononegavirales

Mononegavirales sunt vira cum ARN ligamine simplici. Multa huius ordinis virorum morbos hominis proferunt. Ordini mononegaviralium novem familiae insunt: bornaviridae, filoviridae, mymonaviridae, nyamiviridae, paramyxoviridae, pneumoviridae, rhabdoviridae, sunviridae, Mononegavirales nondum attributae.

Familiae non attributaeRecensere

Plures familiae nondum ordinis unius attribui potuerunt. In taxonomia 2016 adhuc 84 familiae extra ordinem inveniuntur. Exempla sunt: flaviviridae, orthomyxoviridae (cum influenzae viris), papillomaviridae.

Classificatio BaltimoreRecensere

Nexus interni

NotaeRecensere

  1. William T. Stearn, Botanical Latin. History, Grammar, Syntax, Terminology and Vocabulary, ed. 3a (David & Charles, 1983): "Virus: virus (s.n. II), gen. sing. viri, nom. pl. vira, gen. pl. vīrorum (to be distinguished from virorum, of men)."
  2. De proprietatibus rerum (PDF).
  3. De proprietatibus rerum, editio book.google.
  4. Liber quartus (de substantia corporea), capitulus VII (de sanguine): "Item cum putrescit sanguis in aliquo membro nisi reducatur arte vel natura efficitur ex eo virus et in saniem commutatur."
  5. Taxonomiae historicae (Anglice)
  6. acidum ribonucleiсum, Anglice: RNA, ribonucleic acid

Nexus externiRecensere

  Situs scientifici:  • NCBI • Biodiversity • Encyclopedia of Life