Aperire sectionem principem
Lucas Cranach maior septuaginta septem annos natus a Luca Cranach minore (1550 pictus) Galleria degli Uffizi, Florentiae

Lucas Cranach maior (natus Lucas Sunder die 4 Octobris 1472 Kronach in Franconia– mortuus est die 16 Octobris 1553 Vimariae) fuit pictor et incisor Germanicus. Eius cognomen verum erat verisimiliter Sünder (etiam Sunder, Sonder aut Süündä, vel Müller). Pater fuit pictoris Lucae Cranach minoris.

VitaRecensere

Artifex exercebatur in principio a patre ipso. Proh dolor alia isto tempore facta sunt ignota, quamquam constat eum esse in vestigiis sic dictae Scholae Franconicae inter cuius optimos viros numerabantur e.g. Matthias Grünewald et Albertus Altdorfer. De quo studio bonum testimonium perhibet opus Ruhe auf der Flucht anni 1504 (Berolini), artificium eius antiquissimum quod attinet ad scientiam nostram de anno quo fabricatum est. Observatio naturae necnon colores in tabula ista reape splendent.

Anno 1505 Cranach creatus est pictor aulicus principis atque electoris Saxonici Friderici III: primo Cranach habitavit Torgaviae, mox autem Wittenbergae, ubi labores multas variasque suscepit. Ob studium et zelum multos adlatos in officina sibi ascivit, ut res mandatas ad tempus ad clientes venire possent. Propterea quod omnia opera nomine suo in ergasterio signavit auctoritatem propriam nolens volens minorem reddidit.

Anno 1508 dux Saxoniae ei privilegium insignium portandorum dedit, quae serpentem cum alis et anulum in naso monstrant. Anno 1509 missus est in Bataviam ubi imperatorem adulescentem Carolum V pinxit. Anno 1520 pharmacopolium Wittenbergae acquisivit, quo in loco tabernam librariam aperuit. Domus Cranach Gothensis et Domus Cranach Vimariana exemplo sint domorum alibi pro Luca Cranach nominatarum.

In servitio ReformationisRecensere

Praeconia sic dictae Reformationis Cranach utique agebat promovebatque effigiebus reformatorum necnon xylographiis contra episcopum Romanum ubique distributis. Imagines amicorum Lutheri et Melanchtonos omnibus notae factae sunt propter Lucae Cranach opera. Attamen continuo pro catholicis clientibus quoque operam dedit. Duces Saxoniae succedentes (Ioannes Constans, Ioannes Magnanimus) maecenates Lucae Cranach esse minime spernebant. Cranach anno 1519 in rebus argentariis inspector fuit, annis 1537 et 1540 vel demarchus.

Anno autem 1550 Augustam Vindelicorum petivit principe Ioanne Friderico captivo. Duos annos post eum secutus est Vimariam ubi et mortuus et sepultus est in fano castellano. Cippus tamen invenitur in sepulcreto ad Ecclesiam Sancti Iacobi Vimarianam.

GravitudoRecensere

Tempore suo Cranach omnibus vere notus fuit, quippe qui Reformationem propulsaret (praeter ingenia multa alia). Cranach artes modernas in tota Media Germania et tota Septentrionali Germania regebat disponebatque, quamvis numquam Albertum Dürer aequare potuit. Gigantes formas Italicas Cranach abhorruit, qui minora maioris aestimasse videtur. Colores eius semper clari bene usque nostros dies conservantur, quibus raro utebatur ad homines valde ingeniosos monstrandos: Lucas Cranach in pictura burgenses maluit quam nobiles. Optime procul dubio facies depingere sciebat necnon res mythologicas et plagas phantasticas.

Vimariae opus eius magnum admirari potest in Ecclesia Herder de Christo crucifixo resurrectoque et de Ioanne Baptista; in ara reformatorum vultus sub figuris sanctis latent. Oeniponte in ecclesia cathedrali est Deipara pulcherrime a Cranach picta. Affabre diligenter libentissime libros illustrabat quoque. Xylographus maximus fuisse dicitur.

Opera selecta cum locis (anno 1906)Recensere

  • Musea Berolinensia multa opera monstrant: Folge aus dem Leiden Christi, Apollo und Diana, der Brunnen der Jugend, Venus und Amor, Porträt Albrechts (Kurfürst von Mainz)
  • In pinacothecis Dresdae habemus inter alia opera: Adam und Eva, Judith und Lucretia, Delila und Simson, David und Bathseba, Christus an der Säule (1515), der bethlehemitische Kindermord, Christus und die Kinder, eine ruhende Quellnymphe (1518)
  • Oeniponte in Austria est Deiparae succurrentis imago in cathedrali ecclesia et Maria altera in fano Capuccinorum.
  • Lipsiae admireris: Christus, der die Kindlein zu sich kommen läßt (in delubro Sancti Pauli); Bildnis eines Sterbenden (in museo quodam).
  • Mansfeld in ecclesia castellana pendent: Altarbild mit der Kreuzigung, Grablegung und Auferstehung
  • Misniae in cathedrali ecclesia: Heiland mit den Wundmalen
  • En Wörlitz (gotika domo): Vermählung der Hl. Katharina
  • Numburgi in ecclesia paroeciali: Christus, die Kinder segnend
  • Torgaviae in Fano Sanctae Mariae: Die 14 Nothelfer.
  • Monaci Pinacotheca vetus possidet:: Moses und Aaron mit den Gesetzestafeln, die Ehebrecherin, Lucretia, Christus am Kreuz, effigies Lutheri/Melanchthonos/Friderici Sapientis, Venus und Amor
  • In bibliotheca regia Monacensi: liber praedicatorius splendidissimus cum lithographiis
  • Petropolis urbs gaudet de: Madonna unter dem Apfelbaum, Venus und Cupido, Heirat eines Jünglings mit einer häßlichen Frau
  • Oberschleißheim in pinacotheca regia:: Maria mit zwei Engeln, die Hl. Katharina und ihre Enthauptung, ein alter Mann ein junges Mädchen liebkosend, der Mund der Wahrheit
  • Salinis Saxonicis in Ecclesia BMSV necnon in ecclesia ad Schneeberg: altaria magna
  • Vindobonae: Anbetung der Weisen, Christus den heiligen Frauen erscheinend, die heilige Katharina und Rosalia, der Hl. Hieronymus mit dem Löwen, der Hl. Leopold.

FonsRecensere

Meyers Großes Konversations-Lexikon, tomus 4. Lipsiae 1906, p. 331-332, quae omnia relegi possunt hic in interreti.

PinacothecaRecensere

Nexus externusRecensere

  Vicimedia Communia plura habent quae ad Lucam Cranach Maiorem spectant.