Quantum redactiones paginae "Numeri Romani" differant

m
Summarium vacuum
(→‎Numeri cardinales et ordinales Latini: Zeri et nulli numeri formae verbales additae sunt)
m
[[Fasciculus:Roman numerals Bungus 1584-1585.png|thumb|Annis [[1584]] et [[1585]] [[Petrus Bungus|Petri Bungi]].]]
 
'''Numeri Romani''' dicuntur notae illae scriptae (praesertimimprimis litteraecertae quaedamlitterae), quibus Romani significabant numeros significabant.
 
== Historia ==
=== Origo numerorum Romanorum ===
Romani in antiquitate, uti aiunt, rationem scribendi numeros scribendi ab [[Numeri Etrusci|Etruscis]] receperunt. Utrique quibusdam litteris utebantur ad numeros significandos numerosutebantur, quae sunt: '''I''', '''V''', '''X''', '''L''', '''C''', '''D''', '''M'''. [[Medium aevum|Medio aevo]], ad notandos numeros, aliaplura signa addita sunt. In praesentia numeri Romani ferein usuiusu iamesse nonpaene suntdesierunt.
 
=== Etymologia numerorum ===
[[Isidorus Hispalensis]] dixit quod sequitur de origine nominum numerorum Latinorum haec:
{{Locus| Quid sit numerus? Numerus autem est multitudo ex unitatibus constituta. Nam unum semen numeri esse, non numerum. Numero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit.
 
 
== Usus numerorum Romanorum ==
QuibusdamSunt litteris, ut supra dictum est, attribuiturquibus suus quisque numerus attribuitur. Quae litterae possunt indicare aut quantitatemcopiam alicuius rei aut locum, quem res inter alias obtinet, indicare possunt. Itaque, littera ''I '' valet unum numero aut primum locum indicat; littera ''V '', quinque aut quintum; littera ''X '', decem aut decimum; littera ''L'', quinquaginta aut quinquagesimum; littera ''C'', centum aut centesimum; littera ''D'', quinquentaquingenta aut quingentesimum; et littera ''M'', mille aut millesimum. SiNotae CIX, exempli gratia, scribisprout CIX,res indicas, secundum casumpostulat, aut centum novem numero aut centesimum nonum locum significat. ConvenientiamQui NumerorumNumeri RomanorumRomani etcum quibus [[Numeri Arabici|NumerorumNumeris ArabicorumArabicis]] infra demonstramusconsentiant in hac tabula monstratur:
 
 
</div>
 
In praesentia, Numeri Romani hishoc regulisin obtemperantusu habentur:
 
* Nulla littera potest plussaepius quam ter iterari potest;
* SiCum litterae I aut X aut C litteram numero maiorem antecedunt, earum numerus subtrahitur a numero maiore. deducitur;
* SolaNon plus quam una littera I potestante V aut X antecedereautponi potest;
* Littera X tantummodonullas anteceditnisi litteramlitteras L aut C antecedit;
* Littera C praeponitur litterae D aut M praeponitur.
 
Nota bene: Romani haudhunc usum non semper hisobservabant, regulissed obtemperaverunt. Haudhaud raro scripserunt,scribebant exemplinumeros gratia,velut IIII, VIIII, XXXX, et ceterasimiles.
 
Litterae XM potuit essenumerum 10 000. CMdenotare potuitpotuerunt notaeque CM essenumerum 100 000.
 
Olim romaniRomani M scripseruntscribebant: Φ vel (I). et; D scripseruntscribebant I).; 10 000 et 5 000 erat ((I)) et I)).
 
Linea potuitponi scribipoterat super numerislittera numerali ut numeri (nequenec litterae) indicarentur. Linea autem super numeris potuita indicarenumero 1000 multiplicationem a 1indicare 000poterat.
 
{|align=center border=1 cellspacing=0 cellpadding=2 style="font-family:Arial Unicode MS, Lucida Sans Unicode"
3 x = ter
4 x = quater
5 x = quinquiens (etiam quinquies scriptum, sed non saepe)
6 x = sexiens (etiam sexies)
7 x = septiens (etiam septies)
1000 x = miliens
 
sexiens milia estexprimit sex multiplicatur cummultiplicari mille partibus, arabicaarabicis notis 6 x 1000 = 6 000.
miliens sena estexprimit mille multiplicatur cummultiplicari sex partibus, arabicaarabicis notis 1000 x 6 = 6 000.
Linea super numerumlittera numerali indicat miliens:
____
CLXI = miliens CLXI = 161 x 1000 = 161 000
 
Linea super numerumlittera etnumerali lineaeuna verticalescum indicantlineis verticalibus indicat centiens milia:
_____
|LVI| = centiens milia LVI = 56 x 100 x 1000 = 5 600 000 (lege: quinquagiens sexiens centena milia)
 
== Exempla numerorum magnorum pecuniae ==
Exempla numerorum magnorum pecuniae sequitur,sequuntur ea methodo quae valde ab aliis rebus numerandis differt siquidem formas peculiaris "[[Sestertius|sestertia]]" et "sestertium" adhibet ([[Res gestae Divi Augusti|Res gestae divi Augusti]]):
* Sestertium = centiens mille sestertiorum (100 000)
* Sestertium quater miliens = 4 x 1 000 x 100 000 = 400 000 000 sestertii singuli
161

recensiones