Aperire sectionem principem

Mutata

1 359 octeti additi ,  7 years ago
→‎Historia: auxi et mutavi
== Historia ==
[[Fasciculus:Rafael - Escola de Atenas.jpg|thumb|''Schola Atheniensis,'' a [[Raphael Sanctius Urbinas|Raphael]] picta: [[Renascentia litterarum]] [[glottologia|scientiam linguae]] et [[anthropologia|culturae]] Graecarum in [[Europa]]m occidentalem rettulit.]]
* Lingua Proto-Graeca (ca. a [[2000 a.C.n.]])
* [[Lingua Graeca Mycenaea]] (ca. [[1600 a.C.n.]]–[[1100 a.C.n.]])
* [[Lingua Graeca antiqua]] sive classica (ca. [[800 a.C.n.]]–[[300 a.C.n.]])
** cum dialectis: Aeolica, Arcado-Cypria, Ionico-Attica, Dorica
* [[Lingua Graeca antiqua communis]] ([[Graece]] {{Polytonic|διάλεκτος κοινή}}) (ca. [[300 a.C.n.]]–[[300 p.C.n.]])
* [[Lingua Graeca media]] sive mediaevalis sive [[Constantinopolis|byzantina]] (ca. [[300]]–[[1453]])
* [[Lingua Neograeca]] sive Lingua Graeca moderna (Νέα Ελληνικά sive Νεοελληνική) cum dialectis septentrionibus et meridionalibus (ab anno [[1453]])
** [[Dialectus Cappadociana]] †
** [[Dialectus Pontica]] (inter exsules [[Pontus Euxinus|Ponticos]] adhuc in usu)
** [[Dialectus Graeco-Calabra]] ([[Italice]] ''Grico''), sive Catoitaliotica (exstant duae varietates in [[Sallentum]] et in [[Apulia]], minus 20 000 locutorum)
** [[Dialectus Romanograeca]] (lingua [[Zingari|Zingarorum]])
** [[Dialectus Ievanica]] ([[Lingua Neograeca|Neograece]]: ρωμανιώτικα sive γεβανικά; olim lingua [[Populus Iudaicus|Graecoiudaeorum]]) †
** [[Dialectus Tsaconica]] (ex origine Dorica orta, adhuc in [[decem]] vicis [[Peloponnesus|Peloponnesi]] in usu)
** [[dialectos Graeco-Cypria|Dialectus Graeco-Cypria]]
 
*=== Lingua Proto-Graeca (ca. a [[2000 a.C.n.]])===
[[Lingua Proto-Graeca]] (ca. a [[2000 a.C.n.]]) est forma linguae Graecae, quae non est attestata, sed origo omnium [[Varietas linguistica|varietatum]] posteriorum esse putatur. Multi studiosi linguam Graecam a familia [[Linguae Indoeuropaeae|linguarum Indoeuropaearum]] [[Millenium 3 a.C.n.|millenio tertio]] separatam esse coniciunt. Antecessores gentium Graecarum [[Millenium 2 a.C.n.|millenio secundo]] ineunte Graeciam invaserunt, forsitan aliae gentes aliis temporibus. Ex tunc in Graecia usus linguae Graecae non intermissus est ad hunc diem. Ibi Proto-Graeci in incolas culturae altae inciderunt, quos [[Pelasgi|Pelasgos]] vocaverunt. Quorum lingua - verisimiliter non Indoeuropaea - ignota est, sed tamquam [[substratum (linguistica)|substratum]] in lingua Graeca attestari potest, ad quod multa verba (θάλασσα, "mare" et νῆσος, "insula") et nomina locorum (Κόρινθος, "Corinthus" et Παρνασσός, "Parnassus") attribuuntur. Praeterea alia lingua Indoeuropaea ignota, quae forsitan [[lingua Illyrica|Illyricae]] exstinctae propinqua erat, aliquid momenti ad linguam Graecam habuit.
 
=== Lingua Graeca Mycenaea ===
* [[Lingua Graeca Mycenaea]] (ca. [[1600 a.C.n.]]–[[1100 a.C.n.]])
 
=== Lingua Graeca antiqua ===
* [[Lingua Graeca antiqua]] sive classica (ca. [[800 a.C.n.]]–[[300 a.C.n.]]) cum dialectis: Aeolica, Arcado-Cypria, Ionico-Attica, Dorica
 
=== Lingua Graeca antiqua communis ===
* [[Lingua Graeca antiqua communis]] ([[Graece]] {{Polytonic|διάλεκτος κοινή}}) (ca. [[300 a.C.n.]]–[[300 p.C.n.]])
 
=== Lingua Graeca media ===
* [[Lingua Graeca media]] sive mediaevalis sive [[Constantinopolis|byzantina]] (ca. [[300]]–[[1453]])
 
=== Lingua Neograeca ===
* [[Lingua Neograeca]] sive Lingua Graeca moderna (Νέα Ελληνικά sive Νεοελληνική) cum dialectis septentrionibus et meridionalibus (ab anno [[1453]])
** [[Dialectus Cappadociana]] †
** [[Dialectus Pontica]] (inter exsules [[Pontus Euxinus|Ponticos]] adhuc in usu)
** [[Dialectus Graeco-Calabra]] ([[Italice]] ''Grico''), sive Catoitaliotica (exstant duae varietates in [[Sallentum]] et in [[Apulia]], minus 20 000 locutorum)
** [[Dialectus Romanograeca]] (lingua [[Zingari|Zingarorum]])
** [[Dialectus Ievanica]] ([[Lingua Neograeca|Neograece]]: ρωμανιώτικα sive γεβανικά; olim lingua [[Populus Iudaicus|Graecoiudaeorum]]) †
** [[Dialectus Tsaconica]] (ex origine Dorica orta, adhuc in [[decem]] vicis [[Peloponnesus|Peloponnesi]] in usu)
** [[dialectos Graeco-Cypria|Dialectus Graeco-Cypria]]
 
== Mutationes sonorum ==
[[Fasciculus:JimDeskaNahrobe.jpg|thumb|Lingua non omnis mortua: sepultum Jacobi Morrison, cantoris gregis [[The Doors]], [[Lutetia]]e, inscriptionem Graecam antiquam habet: {{polytonicus|κατὰ τὸν δαίμονα ἑαυτοῦ}} 'secundum spiritum suum'.]]
 
=== Separatio a lingua proto-Indoeuropaea ===
[[Mutatio phonologica|Mutationes sonorum]] quae linguam Graecam e proto-Indoeuropaea fecerunt hae sunt:<ref>Horrocks, p. 9-10.</ref>
* consonantes ''b<sup>h</sup>, d<sup>h</sup>, g<sup>h</sup>, g<sup>wh</sup>'' fiunt ''p<sup>h</sup>'' (φ), ''t<sup>h</sup>'' (θ), ''k<sup>h</sup>'' (χ), ''k<sup>wh</sup>'' (qui sonus post tempus Mycenaeae ''p'' aut ''t'' factus est)
* consonantes ''n, r, s'' tantum in fine verbi permittuntur, alii autem amittuntur
 
=== Lingua Graeca communis ===
[[Lingua Graeca antiqua communis|Lingua Graeca "communis" dicta]] aetate [[Hellenismus|Hellenistica]] crevit, cum plures mutationes sonorum factae sunt. Vocales ''ει, ι, η'' nunc eundem sonum habent, ''i''; ''ε'' et ''αι'' ''e'' sonum faciunt; ''οι'' et ''υ'' sonum ''y'' (vel ü) faciunt. Consonantes quae olim aspirationem habuerunt nunc [[fricativa]]e sunt: ''φ'' sonum ''f'' facit, ''θ'' sonum ''th'' [[Lingua Anglica|anglice]], ''χ'' sonum ''ch'' [[Lingua Theodisca|Theodisce]]. Consonantes ''β, δ, γ'' fricativae sonorae fiunt (in [[IPA]] v, ð, ɣ). Hi soni iam hodie in [[Lingua Graeca moderna|lingua moderna]] manent.<ref>Fortson, p. 263.</ref>
 
== Grammatica ==
Ordo verborum in enuntiatione liber est in lingua antiqua.
 
 
[[Verbum (grammatica Latina)|Verba]] temporalia, sicut in lingua Latina, [[persona (grammatica)|personam]], [[numerus (grammatica)|numerum]], [[tempus (verborum)|tempus]], [[modus (verborum)|modum]], [[vox (verborum)|vocem]] habent. Tempora sunt [[praesens]], [[imperfectum]], [[futurum]], [[aoristus]], [[perfectum]]; sunt quoque tempus [[plusquamperfectum|plus quam perfectum]] et tempus [[futurum exactum|futurum perfectum]], quam minime usitata. Modi finiti sunt [[indicativus]], [[imperativus]], [[coniunctivus]], [[optativus]]; modi non finiti sunt [[infinitivus (grammatica)|infinitivus]] et [[participium]], quorum verba Graeca antiqua [[decem]] habent. Voces sunt [[activum|activa]] et [[passivum|passiva]], sicut in lingua Latina, et [[tres|tertia]] vox "[[medius (verbum)|media]]," quae implicationem [[subiectum|subiecti]] in actione verbi significat. Personae sunt tres: primus (ego), secundus (tu), tertius (hic). Numeri sunt tres, quod inter [[numerus singularis|singularem]] et [[pluralis|pluralem]] numeros habet Graeca antiqua [[numerus dualis|numerum dualem]], quem, si subiectum est [[duo]] homines vel duae res, scribere solemus.
 
[[Lingua Graeca antiqua communis|Lingua Graeca "communis" dicta]] aetate [[Hellenismus|Hellenistica]] crevit, cum plures mutationes sonorum factae sunt. Vocales ''ει, ι, η'' nunc eundem sonum habent, ''i''; ''ε'' et ''αι'' ''e'' sonum faciunt; ''οι'' et ''υ'' sonum ''y'' (vel ü) faciunt. Consonantes quae olim aspirationem habuerunt nunc [[fricativa]]e sunt: ''φ'' sonum ''f'' facit, ''θ'' sonum ''th'' [[Lingua Anglica|anglice]], ''χ'' sonum ''ch'' [[Lingua Theodisca|Theodisce]]. Consonantes ''β, δ, γ'' fricativae sonorae fiunt (in [[IPA]] v, ð, ɣ). Hi soni iam hodie in [[Lingua Graeca moderna|lingua moderna]] manent.<ref>Fortson, p. 263.</ref>
 
Numerus dualis et modus optativus exstinguuntur; tempus "praeteritum" aut perfectum aut, saepius, aoristum tenetur, alio tempore non iam accepto.
12 271

recensiones